قاعده فراغ وتجاوز - حسينى خواه، سيدجواد - الصفحة ٢٣٥ - بررسى حكم قسم سوّم

پيشين بيان نموديم ادلّه‌ى اين قاعده شامل شرائط نمى‌شود؛ امّا شرطِ جزء حكم همان جزء را دارد و با شرطِ خارج از مركّب متفاوت است. فتدبّر.

مرحوم سيّد در اين رابطه آورده است:

«لو كان المنسي الجهر أو الاخفات لم يجب التدارك باعادة القراءة أو الذكر على الأقوى، وإن كان أحوط إذا لم يدخل في الركوع» [١].

ايشان مى‌فرمايد: در صورت نسيان جهر يا اخفات، تدارك آن واجب نيست؛ و احتياط مستحب آن است كه اگر به ركوع داخل نشده است، آن را اعاده نمايد.

همان‌طور كه قبلًا ذكر كرديم، غير از قاعده‌ى تجاوز صحيحه زرارة در اين مورد وارد شده است كه امام عليه السلام فرمودند: «أي ذلك فعل متعمّداً فقد نقض صلاته وإن فعل ناسياً أو جاهلًا أو لا يدري فليس عليه شي‌ء وقد تمّت صلاته» [٢]. مستفاد از روايت آن است كه در ظرف اعتبار شرط و هنگام لزوم آوردن و رعايت آن، اگر فراموشى عارض شود، ديگر اعاده و جبران آن لازم نيست.

نتيجه‌اى كه مى‌گيريم عبارت است از:

الف: اگر در قنوت به ياد آورد قرائت را بايد جهرى به جاى مى‌آورد امّا بر خلاف عمل نموده است، اعاده‌ى قرائت لازم نيست.

ب: اگر هنگامى كه در سوره داخل شده است به ياد آورد فاتحة الكتاب را جهراً نخوانده است، لازم نيست اعاده نمايد.

ج: اگر در آيه‌اى كه مشغول به آن است شكّ كند يا به ياد آورد آيه‌ى قبل را از نظر جهر و اخفات صحيح نياورده است، اعاده لازم نيست.

د: اگر در كلمه‌اى كه مشغول است نسبت به كلمه‌ى قبل چنين اتفاقى بيفتد نيز اعاده لازم نيست.

[١]. العروة الوثقى، ج ٣، ص ٢٢٦، مسأله ١٩.

[٢]. محمّد بن حسن حرّ عاملى، وسائل الشيعة، ج ٦، ص ٨٦، باب ٢٦ از ابواب القراءة فى الصلاة، ح ١.