مى‌باشد كه امام صادق عليه السلام در مورد او مى‌گويد: «إنّ فضيلًا من أصحاب أبي وإنّي لُاحبّ الرجل أن يحبّ أصحاب أبيه» [١]؛ ايشان از ثقات جليل‌القدر اماميه و جزء اصحاب اجماع است. [٢].

معناى روايت: فضيل بن يسار از امام صادق عليه السلام مى‌پرسد: در نماز هنگامى كه تمام قد ايستاده‌ام شكّ مى‌كنم ركوع نمازم را انجام داده‌ام يا نه، چه بايد بكنم؟ امام صادق عليه السلام در جواب مى‌فرمايند: همانا ركوع را به جا آورده‌اى و نمازت را دنبال كن، پس همانا منشأ اين شكّ شيطان است.

در مورد قيام كامل و ايستاده- «أستتمّ قائماً»- كه در روايت ذكر شده است، دو احتمال وجود دارد: الف) مراد قيام بعد از سجده است؛ در اين صورت، مفاد روايت، عدم اعتناى به شكّ بعد المحلّ است؛ و مرحوم شيخ طوسى رحمه الله نيز همين احتمال را ذكر مى‌نمايند [٣].

بنابراين، روايت بر قاعده فراغ و تجاوز دلالت مى‌كند.

ب) منظور قيام قبل از سجده مى‌باشد؛ در اين مورد، از آن‌جا كه محل ركوع نگذشته است، روايات فراوانى وجود دارد مبنى بر آن كه شخص بايد ركوع را انجام دهد و فقها نيز بر اساس آن‌ها فتوا داده‌اند [٤].

بنابراين، روايت فوق در صورتى مى‌تواند بر قاعده فراغ و تجاوز دلالت كند كه مراد از قيام، قيام بعد از سجده باشد؛ لكن بايد گفت كه اين روايت، ربطى به قاعده فراغ ندارد؛ زيرا، در ذيل روايت آمده است كه‌ «إنّما ذلك من الشيطان» و اين قرينه مى‌شود كه منظور امام عليه السلام شكّ خاصّى است؛ چه آن‌كه منشأ هر شكّى شيطان نيست و تنها شكّ كثير الشكّ و انسان وسواسى است كه از سوى شيطان مى‌باشد. و به عبارت‌

[١]- ر. ك: محمّد بن حسن طوسى، إختيار معرفة الرجال المعروف برجال الكشّى، ص ٢٨٥، شماره ٣٨٠.

[٢]- ر. ك: احمد بن على نجاشى، رجال النجاشى، ص ٣٠٩، شماره ٨٤٦؛ محمّد بن حسن طوسى، الفهرست، ص ٣١٢، شماره ٤٣١؛ سيّد ابوالقاسم موسوى خوئى، معجم رجال الحديث، ج ١٣، ص ٣٣٥، شماره ٩٤٣٦.

[٣]- محمّد بن حسن طوسى، تهذيب الأحكام، ج ٢، ص ١٦٠، ذيل روايت ٥٩٢.

[٤]- ر. ك: سيّد محمّد كاظم طباطبايى يزدى، العروة الوثقى، ج ٣، ص ٢٣٤، مسأله ١٠.