کلام جـدید - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ١٨٤

در مقابلِ اين روى كرد، بعضى ديگر از متفكران، تعارض مذكور را رد كرده و مى نويسند:

«ارزش هاى اخلاقى، مربوط به عقل و روح است نه به جسم و تن; چون برترى انسان به عقل و خرد اوست بايد در تبيين ارزش هاى اخلاقى از نيروى عقل و خرد بهره گرفت و صلاح و فساد فرد و جامعه را با قياس هاى عقلى سنجيد; نه اين كه كوركورانه قوانين طبيعت را كه مربوط به موجودات نازل تر از انسان است بدون محاسبه در زندگى پياده كرد. مدعيان هماهنگى قانون حاكم بر طبيعت با قانون حاكم بر جامعه، ميان انسب طبيعى و انسب اخلاقى خلط كرده و اين خلط، ناشى از ناديده گرفتن تمايزهاى عقلانى و روحى انسان نسبت به موجودات طبيعى است».[٧٠]

د. معارضه ى نظريه ى تحوّل انواع، با باورهاى دينى

عده اى از غربيان، انديشه ى تعارض ميان اين دو مسئله را طرح كردند و ظهور آيات سِفْر پيدايش در عهد عتيق را كه بر آفرينش مستقل انسان تأكيد دارد، با نظريه ى تحوّل انواع كه سير تدريجى پيدايش انسان را ادعا نموده معارض دانسته اند; براى نمونه، كشيشى به نام ويلبر مورى، در جمع انگلستانيان، صاعقه وار عليه داروينيسم بانگ بر آورد كه :

«اصل انتخاب طبيعى، مطلقاً مغاير قول پروردگار است».[٧١]

در قبال اين تعارض ها، واكنش هاى مختلفى ميان انديشمندان مسلمان و غير مسلمان صورت گرفت كه در ذيل به نقل اين روى كردها خواهيم پرداخت.

روى كرد انديشمندان غربى در باره ى آفرينش انسان

ديدگاه چارلز هاج

چارلز هاج (chales hodge)، يكى از محافظه كاران آمريكايى از مدرسه ى مذهبى پرينستون (pinceton seminay)، به لحاظ اعتقادش به كتاب مقدس، تسليم نظريه ى تكامل نشد. وى بين حقايق مهمى كه به رسولان معصوم ارايه مى شد و قصد تعليم آن ها را داشتند، با عقايدى كه به نحو اتفاق مورد اعتقادند، فرق مى گذاشت; در نتيجه، از اختر شناسى كپرنيكى دفاع مى كرد; زيرا نويسندگان كتاب مقدس، گرچه به زمين مركزى اعتقاد داشتند ولى چنين تعليمى نمى دادند; وى تكامل انسان را به جهت تضادى كه بين آن و تعاليم كتاب مقدس و رسولان مى ديد، نپذيرفت.

ديدگاه جيمز مكاش

جيمز مكاش (james mccosh)، فيلسوف اسكاتلندى و رئيس دانشگاه پرينستون مى گويد: خداوند نه فقط طرح اوليه ى كل جريان تكامل را مقرّر داشته است بلكه از آن پس، از طريق چيزى كه به نظر ما تحولاتِ خود به خود مى آيد، به كار خود ادامه مى دهد. تغييرات اتفاقى كه داروين نتوانسته است هيچ گونه تبيينى براى آن ها به دست دهد، چه بسا معلول دخالت و انتخاب ماوراى طبيعى يك مدبر كار ساز باشد كه تغييرات ظاهراً اتفاقى را در جهت قصد و اراده ى خود هدايت مى كند.

ديدگاه بنياد پردازان يا فاندامنتاليست ها

اين گروه، بر خلاف محافظه كاران، معصوميت يا خطا ناپذيرى كتاب مقدس را به معناى ظاهرى اش حمل مى كردند و اعتقاد راسخى به مرگ فديهوار مسيح و رجعت او داشتند. هواخواهان افراطى تر، نه تنها به نظريه ى تكامل، بلكه به طور كلى به علوم و آموزش جديد حمله مى كردند و آن ها را مادى و الحادى مى دانستند.