کلام جـدید - خسروپناه، عبدالحسین - الصفحة ١٢٤

٨.كاركرد زكات

امام رضا(عليه السلام) مى فرمايد: « علت تشريع زكات آن است كه در پرتو آن، غذاى مستمندان تأمين و اموال توان گران حفظ گردد ».[٦٣]

٩.كاركرد وصيت

با توجه به ثابت بودن احكام ارث، نسبت به افراد معين و سهم مشخص و شرايط متغّير، وصيت به عنوان يك هنجار شرعى مى تواند پاسخ گوى اوضاع و احوال متغير باشد.

« از قانون ارث، تنها يك عده از بستگان، آن هم از روى حساب معينى بهره مند مى شوند; در صورتى كه شايد عده ى ديگر از فاميل احياناً تهى دست هستند يا به كلى محروم و يا مبلغ ارث نتواند آن ها را اداره كند و احتياج بيش ترى داشته باشند و از طرفى جامعيت اسلام هم اجازه نمى دهد كه اين قبيل خلأها هم چنان باقى بماند، لذا با قانون پسنديده ى وصيت و با اختيارى كه به انسان نسبت به يك سوم مال خود داده، اين مشكل را حل كرده است ».[٦٤]

علاوه بر اين كاركرد، مى توان از تحكيم روابط عاطفى بين اعضاى خانواده، تعيين تكليف براى افراد خانواده و آشكار ساختن بدهى هاى مادى و معنوى، به عنوان كاركردهاى ديگر وصيت نام برد.

١٠.كاركرد احكام ارث

هنجار ارث در تحكيم روابط بستگان و تشويق افراد به كار و تلاش و احساس ارث گذار نسبت به آسايش و امنيت اعضاى خانواده، نقش فراوانى دارد و كاركرد حكم دو برابر بودن ارث پسران از دختران به جهت اين است كه مخارج زندگى و مسئوليت تأمين معاش بر عهده ى مردان است.[٦٥] علاوه بر اين كه مردان موظف به پرداخت مهر و صداق هستند.[٦٦]

چند تذكر در زمينه ى كاركردهاى دين

ايمان و دين دارى، داراى مراتب و شدت و ضعف است. ضعف و قوت كاركردهاى دين، به شدت و ضعف ايمان متدينان و نحوه ى روى كرد و اقبال آن ها به دين بستگى دارد.

ممكن است برخى گمان كنند كه با مواد مخّدر يا هيپنوتيزم و مانند اين ها نيز برخى كاركردهاى دين تحقق پذير است و دين در آن امور، بديل و جانشين دارد. اين سخن :

اولا

صرف ادعاست كه كسى بگويد همان كاركرد دين با اين اعمال محقق مى گردد;

ثانياً

غرض، تنها تحقق كاركرد نيست; بلكه بايد بدون ضررهاى جانبى ديگر، داراى كاركرد مثبت باشد و ضررهاى فراوان مواد مخدر يا هيپنوتيزم، بر عوام و خواص پوشيده نيست.

برخى از نويسندگان، كاركردهاى منفى به دين نسبت داده اند; براى نمونه، باتومور مى گويد:

« دين به همان اندازه كه نيروى متحد كننده اى است و جوامع بزرگ را وحدت بخشيده، به همان اندازه، نيروى نفاق افكن نيز هست ».[٦٧]

اين سخن كه تنوع دينى، موجب تعارض و تفرقه است، تا حدودى صحيح است; ولى حقّ مطلب آن است كه دين در واقع، يكى بيش نيست و دين بَعدى، مهيمن، كامل كننده و ناسخ دين قبلى است و اگر همه به دين واحد تن مى دادند، همبستگى جوامع نيز فراهم مى آمد. علاوه بر اين كه فرقه هاى ساختگى بشرى و آيين ها و مذاهب دروغين شيطانى كه توسط شياطين انس به وجود آمده اند و موجب تفرقه مى شوند را نبايد با دين حقّ و الهى كه موجب وحدت مى گردد، يكى پنداشت.

برخى از جامعه شناسان غربى مدعى شده اند كه مذهب نه تنها از راهنمايى اخلاق و رفتار اجتماعى عاجز مانده بلكه غالباً عادات و آداب و رسوم اجتماعى را دنبال كرده و تنها به نسخ رسوم و سنّتى كه مورد مخالفت عمومى بوده اكتفا نموده است.[٦٨]

اين ادعا نيز بر دينى چون مسيحيتِ تحريف شده و آشفته منطبق است و اسلام عزيز را شامل نمى شود; زيرا هم چنان كه در گفتار هفدهم آمده است، دين پاسخ گوى نيازهاى متغير اخلاقى است و بر مبناى اصول ثابت اخلاقى، حكم رانى مى كند.

تعداد كودكانى كه در دنياى امروز، با وجود اين همه منابع طبيعى و تكنولوژى هاى پيش رفته، از گرسنگى مى ميرند، آمار اسف انگيز فجايع و ابتذالات اخلاقى، مشكلات روانى، جنايت ها، خيانت ها، خودكشى ها و آسيب هاى فراوان اجتماعى در غرب، زمانى گسترش يافت كه امثال نيچه، ضرورت كشتن خدا در غرب را مطرح كردند; ايسم به لاييسم بدل شد و ليبراليسم فرهنگى رواج يافت.