احكام عمومى عقود و قراردادها - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٦٤ - ٤- حلال و حرام در عرصه فعّاليّتهاى اقتصادى
يده في الطعام، ففعل، فأخرج طعاماً رديئاً، فقال لصاحبه: ما أراك إلّا وقد جمعت خيانة وغشّاً للمسلمين» [١].
«پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در بازار شهر به غذايى گذر كردند، پس به صاحب آن گفتند: غذاى تو را نيكو مىبينم، و از بهاى آن پرسيدند، پس خداوند عزّ وجلّ به ايشان وحى كرد كه به آن غذا دست برد، پس ايشان نيز انجام دادند، پس [از آن ميان] غذايى فاسد بيرون كشيدند، پس به صاحب آن غذا گفتند: تورا نمىبينم مگر اينكه خيانت وفريب را براى مسلمانان گردآوردهاى.»
١٠- همچنين در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده كه فرمودند:
«لا تناجشوا» [٢].
«قيمت كالا را در مزايده بالا نبريد در حاليكه نمىخواهيد آن را بخريد.»
احكام:
اصل در تجارت (به معنى عامّ كلمه كه دادوستدهاى بازرگانى- خريد وفروش-، فروش خدمات و صنعت را شامل مىشود) در صورت وجود رضايت دو طرف قرارداد و همچنين وقوع قرارداد در چارچوب احكام شريعت، آزادى كامل افراد در آن مىباشد. ضرورت حلال بودن موضوع قرارداد (يعنى بها و كالا) [٣] از جمله نمونههاى احكام شريعت است.
پس اگر موضوع قرارداد حرام باشد، مانند فروش آنچه خدا حرام ساخته،
[١] - وسائل الشّيعة، ج ١٢، كتاب التّجارة، ابواب ما يكتسب به، ب ٨٦، ص ٢٠٩، ح ٨.
[٢] - همان، ابواب آداب التّجارة، باب ٤٩، ص ٣٣٧، ح ٤.
[٣] - (ثمن و مثمن).