اساس الصرف، مشتمل بر امهات مسائل علم صرف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦١ - جمع الجمع

كه در ذيل تشريح ميشود:

١- افاعل يا افاعيل: غالب جمع‌هائيكه بر وزن افعل يا افعله و يا افعال باشند بر اين وزن جمع بسته ميشوند مانند: ايدى و اسقيه و اقوال كه ايادى و اساقى و اقاويل ميشوند.

و گاهى هم بعضى از اين اوزان را بر جمع مؤنّث سالم جمع مى‌بندند مانند: اسقيات و انملات.

٢- فعائل: جمع‌هائيكه بر وزن فعال باشند غالبا جمع آنها بر اين وزن آيد مانند جمال و شمال كه جمائل و شمائل ميشود.

و گاهى هم آن را بر صيغه جمع مؤنّث جمع مى‌بندند مانند كلابات و رجالات.

٣- فعالين: جمع اسمائى است كه بر وزن فعلان باشند مانند مصارين وحشاشين كه مفرد آندو مصران و حشّان ميباشد.

تمرين‌

در احاديث زير كه از ائمه معصومين سلام الله عليهم اجمعين نقل شده « اسم جنس، اسم جمع، جمع الجمع» را معيّن كنيد؟

١- از حضرت امير المؤمنين عليه السلام:

الحدّة ضرب من الجنون لانّ صاحبها يندم فانّ لم يندم فجنونه مستحكم.

( تندخوئى نوعى ديوانگى است زيرا شخص تندخو بعد از آرامش پشيمان ميشود پس اگر پشيمان نشد ديوانگى او پابرجا و استوار است.

٢- از حضرت امير المؤمنين عليه السلام:

جمع الخير كلّه في ثلاث خصال:

النّظر و السّكوت و الكلام فكلّ نظر ليس فيه اعتبار فهو سهو و