اساس الصرف، مشتمل بر امهات مسائل علم صرف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٦ - اوزان جمع مكسر در صفات

( يعنى عين الفعل آنها ياء باشد) و بر وزن فعل (بفتح فاء و سكون عين) آيند مانند: شيخ و نيز اوصافيكه بر وزن فعل (بكسر فاء و سكون عين) باشند مانند: جلف و همچنين اوصافيكه بر وزن فعل (بفتح فاء و عين) مانند: بطل يا فعل (بفتح فاء و ضمّ عين) مانند: يقظ يا فعل (بضمّ فاء و عين) مانند جنب باشند در تمام اين اوصاف جمع بر وزن افعال باشد چون اشياخ و اجلاف و ابطال و ايقاظ و اجناب.

٣- فعلان (بكسر فاء و سكون عين) اوصافيكه بر وزن فعل باشند چه صحيح و چه معتل (يعنى آنكه يكى از حروف اصلى آن حرف علّه باشد جمعشان بر اين وزن آيد مانند: ضيف و وغد كه ضيفان و وغدان ميشود.

تمرين‌

در روايات ذيل اسماء مفرد و تثنيه و جمع را معيّن نموده و نوع جمع را نام ببريد؟

١- از امام باقر عليه السلام:

إذا قام قائمنا عليه السّلام وضع يده على رؤس العباد فجمع بها عقولهم و كملت بها احلامهم.

( هنگاميكه قائم ما اهلبيت قيام كند قرار ميدهد دست خويش را بر سرهاى مردم پس عقل ايشان را متمركز كرده و صبر ايشان كامل ميشود.

٢- از امام على بن موسى الرّضا عليهما السلام:

انّ الإمامة هى منزلة الانبياء و إرث الاوصياء، انّ الإمامة خلافة اللّه تعالى و خلافة الرّسول صلّى اللّه عليه و آله و مقام امير المؤمنين و ميراث الحسن و الحسين.

( همانا پيشوائى و امامت عبارتست از جاى انبياء قرار گرفتن و ارث بردن جانشينان انبياء اينمقام را از ايشان.