اساس الصرف، مشتمل بر امهات مسائل علم صرف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣ - مسئله اول شروط اشتقاق اسم تفضيل

مسئله اوّل: شروط اشتقاق اسم تفضيل‌

و آن هفت چيز است سه تاى آن امر عدمى است و چهار تاى ديگر وجودى.

امّا شروط وجودى:

١- آنكه مصدر مشتق منه ثلاثى مجرّد باشد پس از مصادر ثلاثى مزيد و رباعى مجرّد و مزيد اسم تفضيل مشتق نميشود.

٢- آنكه فعل آن مصدر متصرّف باشد ماضى، مضارع، امر، نهى و امثال اين امور را دارا بوده و در تمام چهارده صيغه‌اش صرف گردد. پس بنابراين افعال غير متصرّف مانند: نعم « نيكو است» ليس « نيست » عسى « اميد است» اسم تفضيل ندارند.

٣- فعل مصدر مشتقّ منه تامّ باشد و منظور از تام اينستكه محتاج باسم و خبر نباشد پس كان « بود » صار « گرديد » اصبح « صبح كرد» و امثال اينها صيغه تفضيل ندارند.

٤- مصدر مشتق منه قابل قلّت و كثرت و شدّت و ضعف باشد مانند: علم « دانش » حسن « زيبائى » پس مصادريكه قابل اينمعنى نيستند مانند: موت « خروج روح از بدن» غروب « پنهان شدن خورشيد» طلوع « برآمدن خورشيد» صيغه تفضيل ندارند.

و امّا شروط عدمى:

مقصود از اين شروط اموريست كه نبودن آنها در اينجا معتبر است و آن سه ميباشد:

١- مصدر مشتق منه بر رنگ دلالت نكند پس بياض « سفيدى » سواد