اساس الصرف، مشتمل بر امهات مسائل علم صرف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٧ - طريق مجهول كردن افعال

لازم- متعدى‌

ديگر از تقسيماتيكه اختصاص بفعل دارد اينستكه فعل يا لازم است و يا متعدّى.

فعل لازم- فعلى را گويند كه معناى آن بفاعل تمام شود مانند قام زيد (ايستاد زيد) و جلس عمرو (نشست عمرو).

فعل متعدى- فعلى را گويند كه معناى آن بفاعل تمام نشود بلكه بفاعل و مفعول هردو كامل شود مانند ضرب زيد عمرا (زيد عمرو را زد) احسن بكر خالدا (نيكى كرد بكر بخالد).

معلوم- مجهول‌

فعل متعدى بر دو قسم است:

معلوم- مجهول.

فعل معلوم- آنستكه آنرا نسبت بفاعل دهند و براى فاعل بنا كنند مانند قتل زيد بكرا (كشت زيد بكر را).

فعل مجهول- آنستكه آنرا نسبت بنائب فاعل دهند كه در حقيقت مفعول باشد و براى مفعول بنا كنند مانند ضرب عمرو (زده شد عمرو) كه در اينجا نامى از ضارب برده نشده است.

طريق مجهول كردن افعال‌

امّا در فعل ماضى قاعده اينستكه حرف اوّل را ضمّه داده و ماقبل آخر را كسره چنانچه ضرب ميشود ضرب و جلس ميشود جلس و از نظر صرف صيغه‌ها با فعل معلومش تفاوتى ندارد.

و امّا در فعل مضارع قاعده اينستكه حرف اوّل را ضمّه داده و ماقبل آخر را فتحه چنانچه يضرب و يجلس يضرب و يجلس ميشوند.