اساس الصرف، مشتمل بر امهات مسائل علم صرف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٩ - اوزان اسم جنس

اطلاق ميشود و هم به جمع و جهتش اينستكه اين كلمه را قرار داده‌اند كه از آن ماهيّت و حقيقت چيزى را اراده كنند چه اين حقيقت در ضمن مفرد باشد و چه در ضمن جمع بخلاف اسم جمع كه هميشه معنايش فقط جمع است و قابل اطلاق بر معناى مفرد نيست.

٢- در اسم جنسى كه بر جمع و افراد كثيرى اطلاق ميشود بايد مفرد از لفظ داشته باشد بخلاف اسم جمع مثلا رجل (بدون تنوين) اسم جنس است كه جمع آن رجال و مفرد آن رجل (با تنوين) ميباشد و چنانچه ملاحظه ميشود مفرد از لفظ جمع است.

٣- اسم جنس جمعى مفردش يا تاء مانند تمرة و يا باء نظير رومى ولى در اسم جمع چنين نيست.

٤- در اسم جمع بين علماء اتّفاق است كه لفظ آن مفرد ميباشد بخلاف اسم جنس كه اهل كوفه لفظ آن را از اقسام جمع مكسّر ميدانند.

٥- در اسم جنس اگر از آن جمع قلّه را اراده كنند با الف و تاء استعمال مى‌نمايند چنانچه در تمرة (يك خرما) و نملة (يك مورچه) تمرات و نملات ميگويند و اگر از آن جمع كثره قصد كنند بدون تاء مى‌آورند فلذا در امثله فوق تمر و نمل گويند اسم جمع كه در آن اين قاعده جارى نيست.

اوزان اسم جنس‌

اسم جنس يا از ثلاثى است و يا از غير آن:

امّا از ثلاثى داراى اوزانى است كه مشهور آنها بقرار ذيل است:

١- فعل مانند تمر و نمل و نخل‌

٢- فعله مانند سدره‌