اساس الصرف، مشتمل بر امهات مسائل علم صرف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٧ - برخى از احكام اماله

اماله و اسباب آن‌

اماله عبارتست از ميل دادن فتحه بكسره يعنى فتحه را طورى اداء كنند كه هيئت كسره بخود گيرد مانند قرائت مالك و عماد و امثال آن.

البتّه بين حجازيّون و قبيله تميم در اين قاعده اختلافست: اهل حجاز آنرا انكار و طائفه تميم بر آن اصرار دارند.

سبب اماله‌

طبق فرموده نجم الائمه (ره) سبب اماله يكى از امور ذيل است:

١- آنكه قصد اين باشد تلفّظ بفتحه را مناسب با كسره ماقبلش قرار دهيم مانند فتحه ميم در عماد نسبت بكسره عين.

٢- آنكه قصد مناسب قرار دادن فتحه با كسره ما بعدش باشد نظير فتحه عين در عالم نسبت به كسره لام.

٣- آنكه مقصود مناسب قرار دادن فتحه با ياء قبلش باشد همچون فتحه باء در شيبان نسبت به ياء قبلش.

٤- منظور مناسب قرار دادن فتحه با الف منقلب از مكسور باشد مانند فتحه در خاف نسبت به الف آن.

برخى از احكام اماله‌

١- گاهى حرف ماقبل هاء تانيث در وقف را اماله مى‌كنند و آن يا حسن است همچون اماله ميم در رحمه و يا قبيح نظير اماله راء در كدره.

٢- حروف بلحاظ غير متصرّف بودنشان قابل اماله نيستند مگر بعنوان اسمى استعمال شوند كه در اينصورت اگر اسباب آن فراهم باشد همچون اسماء اماله ميشوند.

٣- فتحه قبل از راء مكسوره را چه بسا اماله مى كند مشروط باينكه‌