خواجه طوسى نزد معين الدين ابو الحسن (الخير) سالم بن بدران بن على مازنى مصرى شيعى معتزلى غنية النزوع الى علمى الاصول و الفروع ابن زهره شيعى استاد همين مصرى را كه در اصولين و فقه شيعى است ميخوانده و در ١٨ ج ٢/ ٦١٩ از او اجازه گرفته است. او در ج ١/ ٦١٤ هم بخش سوم همين كتاب را با نسخه صحيحى مقابله ميكرده است‌[١].

پس او دست كم تا ٦١٩ و بيست و دو سالگى در محيط شيعى اثناعشرى ميزيسته است.

از زايجه‌اى كه او براى كيخسرو پسر علاء الدين و برادر ركن الدين خورشاه اسماعيلى در لمسر در نهم رجب ٦٣٢ كشيده و از تاريخ رساله معينه كه در ٦٣٢ يا ٦٣٣ در قهستان انجام يافته است بر ميآيد كه او در اين سالها در لمسر و قهستان نزد ملحدان بسر ميبرده است. پس ميان سالهاى ٦١٩ و ٦٣٢ بود كه او گرفتار اسماعيليان شده و تا روز آدينه ٢٨ شوال ٦٥٤ در دژهاى آنها ميزيسته است.

خواجه در اين مدت كتابهايى بنام رهبران اسماعيلى ساخته كه در دو كتاب آقايان مدرس‌[٢] و مدرسى برشمرده شده است. اينك از چند كتابى كه سبك و روش‌

[١]اجازات بحار (ص ١٦- ١٧)- ذريعه ١: ١٩٦- مدرس ص ٢ و ٤ و ٩٥ و ٢٢٣- ياد نامه طوسى ص ٨٩- مدرسى ص ٥ و ١٠- فهرست دانشگاه از نگارنده ص ٢١١٥.

[٢]مدرس ص ٨- ديباچه منتخب اخلاق ناصرى چاپ آقاى همايى در تهران بسال ١٣٢٠ خورشيدى ص خ.