قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٢١
چشم، كشيده شدن در زنجيرها.
ممكن است «مقبوحين» را زشت ها معنى كرد اعمّ از آنكه از حيث قيافه باشد يا حال يعنى زشتاند از جهت ذلّت، خوارى، بىيارى، قيافه صورت و غيره.
قبر: مدفن انسان. در قاموس و اقرب گفته: مدفن الانسان. در مفردات گفته: مقرّ الميّت. در نهج البلاغه حكمت ٥ فرموده:
«الِاحْتِمَالُ قَبْرُ الْعُيُوبِ».
وَ لا تُصَلِّ عَلى أَحَدٍ مِنْهُمْ ماتَ أَبَداً وَ لا تَقُمْ عَلى قَبْرِهِ توبه: ٨٤.
بر احدى از منافقان نماز مخوان و بالاى قبرش نايست طبرسى فرموده:
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله چون بر مؤمنان نماز ميخواند مدتى بالاى قبرش ميايستاد و بر آنها دعا ميكرد ولى از نماز خواندن و ايستان بر قبر منافقان نهى شد.
ثُمَّ أَماتَهُ فَأَقْبَرَهُ عبس: ٢١. سپس او را بميراند و در قبر كرد.
جمع آن قبور است وَ أَنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ مَنْ فِي الْقُبُورِ حجّ: ٧.
مقبره (بفتح و كسر ميم) محل قبر را گويند جمع آن مقابر است أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ. حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ تكاثر: ١ و ٢. ظاهرا مراد از زُرْتُمُ الْمَقابِرَ مرگ است يعنى رقابت در كثرت مال سرگرمتان كرد تا مرديد و بمقابر رسيديد بعبارت ديگر غفلت همه عمر شما را گرفت. بعضى آنرا اظهار فخر با شمردن اموات دانستهاند كه انشاء اللّه در «كثر» خواهد آمد.
وَ إِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ. عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ انفطار:
٤ و ٥. رجوع شود به «بعثر».
إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشاءُ وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ فاطر: ٢٢.
مراد از مَنْ فِي الْقُبُورِ كسانىاند كه گوش شنوا ندارند و از شنيدن كلام خدا معرضاند اينجاست كه قرآن كفّار عنود و لجوج را مرده و دفن شده تعبير كرده است. يعنى: خدا آنكه را خواهد مىشنواند (مؤمنيكه خدا قلبش را زنده كرده) و تو چيزى را