قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٨١
جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ ... توبه: ١٢٨. ميدانند چنانكه واحدى در مقدمه اسباب النزول ص ٨ نقل كرده است.
در مجمع ذيل آيه وَ اتَّقُوا يَوْماً ...
از ابن عباس و سدّى نقل كرده كه آخرين آيه قرآن اين آيه است و چون نازل گرديد جبرئيل گفت: آن را در رأس آيه ٢٨٠ (سوره) بقره بگذار، آنگاه از مفسّران نقل كرده كه اين آخرين آيه نازل شده است رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله پس از آن بيست و يك روز و بقول ابن جريح نه روز و بقول ديگران هفت شب در دنيا ماند.
در تفسير برهان آنرا از واحدى نقل كرده كه آنحضرت بعد از نزول آيه، ٢١ روز در دنيا ماندند، الميزان آنرا از درّ المنثور نقل و پسنديده است. در كشّاف نيز از ابن عباس نقل كرده و گويد: جبرئيل بآنحضرت گفت: آنرا در رأس آيه ٢٨٠ بقره بگذار. ابن كثير نيز آنرا در تفسير خود آورده است.
تركيب سورهها
بايد دانست تركيب سورههاى قرآن بدستور رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بوده است چنانكه از مجمع و كشّاف نقل شده كه فرمود آيه وَ اتَّقُوا يَوْماً ...
را آيه ٢٨١ سوره بقره گردانيد حال آنكه بقره در اوائل هجرت نازل شده در مجمع گويد همهاش مدنى است مگر آيه ٢٨١ وَ اتَّقُوا يَوْماً ... كه در حجة الوداع نازل شد و اينكه قرآن فرموده فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ- ... فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ روشن ميكند كه سورهها مفروض و جدا از هم بودند علامه طباطبائى فرموده: نميشود انكار كرد كه اكثر سور قرآنى پيش از رحلت در ميان مسلمانان دائر و معروف بودند، در دهها و صدها حديث ...
همچنين در وصف نمازهائيكه خوانده و سيرتيكه در تلاوت قرآن داشتند نام اين سورهها آمده است و همچنين نامهائيكه براى گروه گروه اين سورهها در صدر اسلام دائر بوده مانند سور طوال و مئين و مثانى و مفصّلات