قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٥٨
ممدوح بكار رفته مثل وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ. بِنَصْرِ اللَّهِ ... روم: ٤.
آنروز مؤمنان در اثر يارى خدا مسرور ميشوند. قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا ... يونس: ٥٨.
فرح: (بر وزن كتف) شادمان متكبّر لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئاتُ عَنِّي إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ هود: ١٠ ميگويد بديها از من رفت او متكبّر و فخر كننده است. در اينجا فرح بمعنى متكبّر است كه اين آيه نظير وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ حديد: ٢٣.
است.
إِذْ قالَ لَهُ قَوْمُهُ لا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُ الْفَرِحِينَ قصص: ٧٦. قومش بقارون گفتند: از كثرت مال شادمان متكبّر مباش كه خدا متكبّران را دوست ندارد.
فرد: تنها. رَبِّ لا تَذَرْنِي فَرْداً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْوارِثِينَ انبياء: ٨٩.
خدايا مرا تنها نگذار تو بهترين وارثانى. راغب گفته: فرد آنست كه ديگرى با آن مخلوط نيست آن از «وتر» اعمّ و از «واحد» اخصّ است.
وَ كُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَرْداً مريم: ٩٥. وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ انعام: ٩٤. ظاهرا مقصود از فرد و فرادى انقطاع از علائق دنيا و خصوصيات اين جهان است مثل وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ بقره: ١٦٦. وَ تَرَكْتُمْ ما خَوَّلْناكُمْ وَراءَ ظُهُورِكُمْ انعام: ٩٤.
أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنى وَ فُرادى سباء: ٤٦. فرادى بمعنى تك تك است يعنى براى خدا برخيزيد دودو و تك تك و فكر كنيد.
ناگفته نماند: جمع قياسى فرد افراد است و فرادى مثل سكارى غير قياسى است بقولى: فرادى جمع فردان و فردى است مثل سكارى كه جمع سكران و سكرى است.
فردوس: كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا كهف: ١٠٧. الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ مؤمنون: ١١. اين لفظ بيشتر از دو بار در قرآن نيامده است.