قاموس قرآن - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٥٣
وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهارُ بقره: ٧٤. فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً بقره: ٦٠.
وَ إِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ انفطار:
٣. بقرينه وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ تكوير: ٦. بنظر ميايد كه شكافته شدن درياها بوسيله حرارت و تبخير خواهد بود رجوع شود به «سجر».
فجوه: جاى وسيع. «الساحة الواسعة» وَ إِذا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذاتَ الشِّمالِ وَ هُمْ فِي فَجْوَةٍ مِنْهُ كهف:
١٧. چون آفتاب غروب ميكرد بجانب چپ آنها ميگذشت و آنها در جاى وسيع از غار بودند. اين كلمه يكبار بيشتر در قرآن نيامده است.
فحش: كار بسيار زشت. دقّت در گفتار بزرگان نشان ميدهد كه فحش و فاحشه و فحشاء بمعنى بسيار زشت است گرچه بعضى قبح مطلق گفتهاند.
در قاموس گويد: فاحشه هر گناهى است كه قبح آن زياد باشد. همچنين است قول ابن اثير در نهايه. در مفردات گفته: فُحْش، فَاحِشَة و فَحْشَاء هر قول و فعلى است كه قبح آن بزرگ باشد در مجمع ذيل آيه ١٦٩ بقره فرموده:
فحشاء، فاحشه، قبيحه و سيئه نظير هماند و فحشاء مصدر است مثل سرّاء و ضرّاء و در ذيل آيه ١٣٥ آل عمران فرموده: فحش اقدام بقبح بزرگ است. زمخشرى ذيل آيه ١٦٩ بقره، فحشاء را قبيح خارج از حدّ گفته است.
اين مطلب را ميشود از آيات نيز استفاده كرد وَ لا تَقْرَبُوا الزِّنى إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَ ساءَ سَبِيلًا اسراء: ٣٢.
ظهور آيه در آنست كه فاحشه بمعنى بسيار زشت است يعنى بزنا نزديك نشويد آن كار بسيار زشت و راه و رسم بدى است.
فحشاء و فاحشه در قرآن بزنا و لواط و تزويج نامادرى و هر كار بسيار زشت گفته شده است مثل وَ اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ مِنْ نِسائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ ...
نساء: ١٥. كه درباره زنا است بقول