تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٣ - تفسير در آن دادگاه عدل همه به زانو درمىآيند!

در اينجا ممكن است اين سؤال پيش آيد كه آيا مؤمنانى كه فاقد عمل صالح هستند وارد بهشت نمى‌شوند؟

پاسخ اين است كه وارد مى‌شوند اما بعد از آنكه مجازات خود را در دوزخ ببينند و پاك شوند، تنها كسانى بعد از حسابرسى مستقيما به اين كانون رحمت راه مى‌يابند كه علاوه بر ايمان سرمايه عمل صالح نيز داشته باشند.

واژه" فوز" به طورى كه راغب در مفردات مى‌گويد به معنى" پيروزى توأم با سلامت" است، و در ١٩ مورد از آيات قرآن به كار رفته، گاه توصيف به" مبين" شده و گاه توصيف به" كبير" اما در غالب آيات توصيف به" عظيم" شده و معمولا در مورد بهشت است، ولى بعضا در مورد توفيق اطاعت پروردگار و آمرزش گناهان و مانند آن نيز استعمال شده است.

*** در آيه بعد سرنوشت گروه ديگرى را كه نقطه مقابل اين گروهند يادآور شده، مى‌فرمايد:" اما كسانى كه كافر شدند به آنها گفته مى‌شود مگر آيات من بر شما خوانده نمى‌شد و شما استكبار مى‌كرديد و تسليم حق نمى‌شديد، و قومى مجرم و گناهكار بوديد" (وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا أَ فَلَمْ تَكُنْ آياتِي تُتْلى‌ عَلَيْكُمْ فَاسْتَكْبَرْتُمْ وَ كُنْتُمْ قَوْماً مُجْرِمِينَ‌).

قابل توجه اينكه در اين آيه تنها سخن از كفر است، و اما اعمال سوء به عنوان يك عامل دخول در عذاب الهى ذكر نشده، اين به خاطر آن است كه مساله كفر به تنهايى موجب عذاب است، و يا به خاطر اينكه تعبير به" مجرمين" در ذيل آيه براى بيان اين معنى كافى است.

نكته ديگر اينكه در اينجا سخنى از مجازات دوزخ به ميان نيامده، اما سخن از توبيخ و سرزنش پروردگار است كه بزرگترين مجازات محسوب مى‌شود و دوزخ در برابر آن از اهميت كمترى برخوردار است.