تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٢ - نكته " منظور از" دخان مبين" چيست" ؟

خدمت پيامبر ص آمدند و گفتند: اى محمد! تو به ما دستور صله رحم مى‌دهى در حالى كه خويشاوندان تو در اين ماجرا نابود شدند، اگر اين عذاب از ما برطرف گردد ما ايمان خواهيم آورد).

پيامبر ص در حق آنها دعا كرد، فراوانى و نعمت نصيبشان شد و بلا و عذاب برطرف گرديد، اما از اين ماجرا عبرت نگرفتند و باز به سوى كفر برگشتند [١] مطابق اين تفسير" بطشه كبرى" كه مجازات سخت و سنگين است به معنى ماجراى جنگ بدر گرفته شده كه اين گروه مشرك ضربات سنگين و خرد كننده‌اى را در جنگ بدر از مسلمانان دريافت داشتند!.

طبق اين تفسير دخانى در حقيقت وجود نداشته، بلكه آسمان در نظر مردم گرسنه و تشنه تيره و تار جلوه مى‌كند، بنا بر اين ذكر" دخان" در اينجا جنبه مجازى دارد، و اشاره به آن حالت سخت و دردناك است.

بعضى گفته‌اند اصولا در ادبيات عرب" دخان" كنايه از شر و بلاى فراگير است‌ [٢] بعضى ديگر معتقدند به هنگام خشكسالى و كمى باران گرد و غبار تيره و تارى معمولا صفحه آسمان را مى‌پوشاند كه از آن در اينجا تعبير به" دخان" شده است، زيرا باران است كه گرد و غبارها را فرو مى‌نشاند و هوا را صاف مى‌كند [٣] با تمام اين اوصاف ذكر كلمه" دخان" طبق اين تفسير جنبه مجازى‌

[١]" مجمع البيان" جلد ٩ صفحه ٦٢ (ذيل آيات مورد بحث).

[٢]" فخر رازى" مى‌گويد: ان العرب يسمون الشر الغالب بالدخان (جلد ٢٧ صفحه ٢٤٢).

[٣]" روح المعانى" جلد ٢٥ صفحه ١٠٧.