سوگندهاى پر بار قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٣ - معارف دينى فطرى است!

جهاد در مقابل متجاوزان نيز در فطرت انسان وجود دارد. امّا شرح و تفصيل تمام اين مسائل بر عهده پيامبران الهى است.

نتيجه اينكه تمام اصول و فروعى كه در سعادت بشر نقش دارد به صورت فطرى به انسان الهام شده، و پيامبران الهى، شارحان اين متن خدادادى هستند.

سؤال: گفتيد: «حُسن و قُبح از جمله مسائل فطرى است كه خداوند آن را به تمام انسانها الهام كرده، و آنها بدون تعليم و تجربه آن را درك مى‌كنند». اگر چنين است، چرا عدّه‌اى از مسلمانان منكر حسن و قبح عقلى شده، و مدّعى هستند كه فقط تابع دليل شرعى‌اند. آنها معتقدند كه عقل قادر بر درك هيچ چيز نيست. اگر خداوند بگويد: «عدل خوب است» خوب خواهد بود. و اگر بگويد: «بد است» ما هم مى‌گوييم بد است! عقل ما قُبح ظلم، و حُسن احسان و نيكى به ديگران را درك نمى‌كند!

پاسخ: متأسّفانه عدّه زيادى از مسلمانان بخاطر دورافتادن از تعاليم مكتب اهل‌بيت عليهم السلام به بيراهه رفته، و چون نديدند حقيقت، ره افسانه زدند. از جمله آنان، منكران حُسن و قُبح عقلى هستند. و به هر حال در پاسخ اين اشكال بايد گفت:

«منكران حسن و قبح هر چند در زبان آن را انكار مى‌كنند، امّا در مقام عمل معتقد به آن هستند». توضيح اينكه:

اگر انسان بى‌دينى، كه معتقد به هيچ يك از اديان الهى نيست، به خانه چنين اشخاصى حمله كند، و زن و بچّه آنها را به قتل برساند، و اموالشان را غارت كند، به او اعتراض مى‌كنند كه چرا مرتكب چنين جنايات فجيع و زشتى شده است. در حالى كه اگر واقعاً منكر حسن و قبح باشند، نبايد اعتراض كنند. زيرا چنين فردى معتقد به دينى نيست، تا به خوبى و بدى چيزى پايبند باشد، و عقل وى نيز حُسن و قُبح اشيا را درك نمى‌كند. بنابراين، نبايد او را بر كارى كه كرده مؤاخذه و مجازات كرد! همان‌گونه كه معتقدان به جبر در عمل مخالف اعتقاداتشان هستند؛ آنها معتقدند كه همه انسانها در اعمال و رفتار خود مجبورند، و هيچ كس از خود اختيارى ندارد، و انسان غير مختار مسئوليّتى ندارد، و لازمه اين سخن آن است كه مجازاتى هم نداشته باشد. زيرا