سوگندهاى پر بار قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٧ - لحظه غروب ستارگان

كدام ستاره؟

در سوگند اوّل خداوند به ستاره، هنگام افولش قسم ياد كرده است. در اينكه منظور از ستاره مذكور چه ستاره‌اى است؟ بين مفسّرين اختلاف نظر وجود دارد.

بعضى از مفسّرين معتقدند منظور ستاره ثريّاست كه از هفت ستاره تشكيل شده است. شش ستاره آن نسبتاً راحت ديده مى‌شود، امّا ستاره هفتم بسيار كوچك است، و به سختى ديده مى‌شود. بدين جهت چشم‌هاى تيزبين را به وسيله مشاهده اين ستاره كوچك آزمايش مى‌كنند. طبق اين تفسير، ترجمه آيه شريفه چنين است: «سوگند به ستاره دور دست ثريّا هنگامى كه افول و غروب مى‌كند». [١]

عدّه‌اى ديگر از مفسّران بر اين عقيده‌اند كه منظور از نجم در آيه مورد بحث ستاره «شعرى» است. ستاره‌اى كه بسيار درخشنده است؛ «سوگند به ستاره بسيار درخشنده شعرى، هنگامى كه افول مى‌كند». [٢]

ولى به عقيده ما هيچ يك از اين دو نظريه دليل روشنى ندارد. بنابراين، نجم درآيه سوگند همه ستارگان آسمان را شامل مى‌شود. ستارگانى كه در عالم خويش واقعاً عظمت دارند، و خورشيد در برابر آنها ناچيز و كوچك است. جالب اينكه قرآن زمانى به ستاره‌ها سوگند خورده كه نزد مردم آن زمان ارزشى نداشتند، بلكه مردم قادر نبودند تصوير صحيحى از ستارگان در ذهن خود داشته باشند. زيرا اعراب زمان نزول قرآن تصوّر مى‌كردند كه ستارگان بسان ميخهايى هستند كه بر سقف آسمان كوبيده شده و هيچ حركتى ندارند!

لحظه غروب ستارگان:

سؤال: چرا خداوند متعال به لحظه افول وغروب ستاره‌ها قسم خورده است؟

پاسخ: جواب اين سؤال را قرآن در داستان حضرت ابراهيم عليه السلام و ستاره پرستان‌

[١]. مجمع البيان، ج ٩، ص ٢٨٦.

[٢]. تفسير نمونه، ج ٢٢، ص ٤٧٧.