شده است. تك تك اعضا و جوارح انسان اعجاب‌آور است. اگر هيچ چيز در وجود انسان جز چشم، يا گوش، و حتّى يك تار مو وجود نداشت، براى خداشناسى كفايت مى‌كرد. آيا به ظرافتها و كاربردهاى سيستم چشم خود فكر كرده‌ايد؟ براى پاسخ اين سؤال به مطلب زير توجّه كنيد:

براى فيلمبردارى از يك صحنه، دوربينهاى متعدّدى نصب مى‌شود. هر كدام از يك زاويه از صحنه مورد نظر فيلمبردارى مى‌كند. عدّه‌اى از افراد خُبره، مأمور تنظيم نور هستند، تعدادى عهده‌دار ضبط صدا مى‌باشند. خلاصه يك تيم زبده و ورزيده بايد ساعتها مقدّمات كار را فراهم كنند تا از يك صحنه از زاويه‌هاى متفاوت فيلم مناسبى گرفته شود. امّا چشم انسان كه داراى طبقات متعدّد و ساختمان عجيبى است، بدون تهيّه مقدّمات مذكور و به تنهايى، در يك لحظه از سمت راست و چپ و بالا و پايين فيلمبردارى مى‌كند.

از اشياى ريز و درشت تصوير تهيّه مى‌كند، و فاصله دور و نزديك برايش تفاوتى ندارد، چرا كه به طور خودكار براى هر فاصله‌اى تنظيم مى‌شود. همان‌گونه كه در هر مقدار نور قادر بر تصويربردارى هست. سپس تصويرهاى دريافتى را براى مغز ارسال مى‌كند، و دستگاه مغز تصاوير مورد نياز را بايگانى نموده، بعد از دهها سال آن را به خاطر مى‌آورد.

اين يك عضو از اعضاى متعدّد انسان است، كه اينقدر شگفت‌انگيز است.

سلولهاى بدن ما، كه كوچكترين ذرّات بدن محسوب مى‌شود، و بسان آجرهاى يك ساختمان است، خود اسرار فراوانى دارد. به گونه‌اى كه در مورد آنها كتابهاى فراوانى نوشته‌اند. و حتّى دانشمندان عصر ما موفّق شده‌اند با برداشتن يك سلول و كشت آن در رحم حيوان مادّه و ايجاد شرايط خاصّى، زمينه پرورش موجود تازه‌اى را بدون نطفه نر و ماده فراهم كنند، كه به آن شبيه سازى مى‌گويند!

آرى! نگاهى به ساختمان عجيب و پر اسرار بدنت بيانداز، و به عظمت پروردگار پى ببر، كه

«مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ‌». [١]

[١]. حديث مذكور تفسيرهاى مختلفى دارد كه در كتاب اخلاق قرآن، ج ١، ص ٣٢٨ به بعد توضيح داده‌ايم.