بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨١ - تفاوت بين «علّت» و «حكمت» احكام

المرابين ان لم يكفوا عن المراباة؛ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم طىّ بخشنامه‌اى به فرماندار خويش در مكّه، دستور داد كه با رباخواران، در صورتى كه از رباخوارى دست برندارند، بجنگد (و آنها را با زور از اين كار بازدارد).» [١]

واقعا اگر فرار از ربا به اين آسانى بود، چرا پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به جاى دستور جنگ با رباخواران، به فرماندار مكّه دستور نداد كه حيله‌هاى شرعى فرار از ربا را به مردم بياموزد، تا بوسيله آن از رباخوارى فرار كنند و نيازى به جنگ و درگيرى نظامى و إعمال زور نباشد!؟

نتيجه اين كه بعضى از حيله‌هاى فرار از ربا نه تنها مخالف قرآن، بلكه مخالف دليل عقل است.

سؤال ديگر: ابواب معاملات، عجائبى همچون حيله‌هاى فرار از ربا، زياد دارد؛ نمونه آن مسأله ازدواج است. زن و مرد نامحرم، قبل از ازدواج، حقّ هيچ گونه رابطه‌اى ندارند و از هر نوع ارتباطى كه بين آنها برقرار شود، با شديدترين مجازاتها جلوگيرى مى‌شود؛ امّا به محض خواندن يك صيغه ساده عقد نكاح بين همين زن و مرد، نه تنها تمام اين ممنوعيّتها برداشته مى‌شود و ديگر از آن مجازاتها هيچ خبرى نيست؛ بلكه ارتباطات جنسى آنها، استحباب و در بعضى از مواقع وجوب پيدا مى‌كند!

حيله‌هاى ربا نيز همانند عقد نكاح است، كه رباخوارى را با آن همه شدّت و غلظت حلال مى‌كند.

پاسخ: اشتباه بزرگ اينجاست كه تفاوت زنا و ازدواج تنها يك‌

[١]. اين حديث را در منابع روايتى نيافتيم؛ ولى در كتاب البيع امام خمينى، جلد ٢، صفحه ٤١٠ آمده است.