بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١ - دليل دوم قول مشهور روايات خاصّه
مورد مردى سؤال شد كه طلبى از شخص ديگرى به خاطر معامله نسيهاى كه با او كرده بود داشت، هنگام بازپرداخت بدهى بدهكار رسيد، امّا قدرت پرداخت نداشت، قصد كرد كه مدّت تمديد شود و سودى به طلبكار بپردازد، آيا (براى فرار از ربا جايز است كه) طلبكار مرواريد يا چيز ديگرى كه قيمت آن يكصد درهم است، به هزار درهم به او بفروشد و سرآمد طلبش را تأخير بيندازد؟ امام عليه السّلام فرمود: «اشكالى ندارد، پدرم امام باقر عليه السّلام در مورد بدهكارى كه داشتند، اين كار را كردند و به من دستور دادند كه اين كار را انجام دهم!» [١]
سند حديث: سند اين حديث نيز ضعيف است، و علّت ضعف آن، وجود «مسعدة بن صدقه» در سلسله رجال سند روايت است، زيرا وى مجهول الحال است؛ يعنى، در علم رجال توثيق يا تضعيفى از او به چشم نمىخورد. [٢]
دلالت حديث: قبل از اين كه به دلالت حديث بپردازيم، لازم است توضيحى پيرامون «عينه»، كه دلالت روايت متوقّف بر روشن شدن آن است، داده شود.
«عينه» (بر وزن سينه) كه در فقه و روايات، عنوان مستقلّى دارد و احاديث زيادى در مورد آن وارد شده است [٣] به دو معنى است:
١- عينه به معنى حقّ العمل كارى است؛ يعنى، كسى از شما جنسى مىطلبد كه فعلا در اختيار نداريد، به شما پيشنهاد مىدهد كه
[١]. وسائل الشّيعه، جلد ١٢، ابواب احكام العقود، باب ٩، حديث ٣.
[٢]. جامع الرّواة، جلد دوم، صفحه ٢٢٨.
[٣]. ر. ك. به وسائل الشّيعه، جلد ١٢، ابواب احكام العقود، باب ٨.