بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩ - دليل دوم قول مشهور روايات خاصّه
دلالت حديث: از نظر دلالت، مفهوم روايت روشن و صريح است و يكى از راههاى فرار از رباى قرضى را بيان مىكند، تنها اشكالى كه مطرح شده است [١] اين است كه امكان دارد سلسبيل دختر يا همسر راوى باشد- به همين جهت راوى به گونهاى از او سخن مىگويد كه گويا امام عليه السّلام او را مىشناسد- و روشن است كه ربا بين پدر و فرزند و يا زن و شوهر اشكالى ندارد [٢]. در اين صورت روايت فوق ربطى به بحث ما پيدا نخواهد كرد (و اذا جاء الاحتمال بطل الاستدلال).
و لكن اين احتمال بسيار بعيد به نظر مىرسد، چون اگر چنين بود ديگر احتياج به حيله شرعى نبود، زيرا ربا بدون حيله هم بين پدر و فرزند، يا زن و شوهر بىمانع است، و مناسب بود امام عليه السّلام مىفرمود كه در اينجا احتياج به حيله نيست؛ چون پدر و فرزند يا زن و شوهر هستيد.
نتيجه اين كه روايت فوق از نظر سند ضعيف است، ولى دلالت آن روشن است، و يكى از راههاى فرار از رباى قرضى را نشان مىدهد.
٢- در روايت ديگرى مىخوانيم: «قال الكلينى: و فى رواية اخرى:
لا بأس به اعطها مائة الف و بعها الثّوب بعشرة آلاف، و اكتب عليها كتابين؛ محمّد بن يعقوب كلينى (مؤلّف كتاب كافى) مىگويد: در روايت ديگرى آمده است كه امام عليه السّلام فرمود: (يعنى همان داستان و سؤالى كه در
[١]. اين اشكال را، شهيد مطهّرى نيز در كتاب «مسأله ربا»، صفحه ٢٣٠ مطرح كرده است.
[٢]. در مورد استثناءهاى ربا به مسئله ١٧٧٤ از توضيح المسائل حضرت آية اللّه العظمى مكارم شيرازى- مدّ ظلّه العالى- مراجعه شود.