بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٨ - دليل دوم قول مشهور روايات خاصّه

طايفه اوّل: رواياتى كه راه فرار از رباى قرضى را نشان مى‌دهد:

اين احاديث عموما در اين مورد وارد شده است كه اگر شما به كسى بدهكار هستيد و موقع پرداخت بدهى شما فرا رسيده است، ولى توان پرداخت بدهى را نداريد، معامله‌اى با وام‌دهنده انجام دهيد؛ بدين شكل كه كالايى را به چندين برابر قيمت از او بخريد و در ضمن اين معامله شرط كنيد كه مهلت پرداخت بدهى را چند ماه ديگر به تأخير بيندازد؛ به اين روايات توجّه كنيد:

١- علىّ بن حديد از محمّد بن اسحاق بن عمّار نقل مى‌كند كه او چنين گفت: «قلت لأبي الحسن عليه السّلام: انّ سلسبيل طلبت منّى مائة الف درهم على ان تربحنى عشرة آلاف، فاقرضها تسعين الفا و ابيعها ثوب وشى تقوّم بالف درهم، بعشرة آلاف درهم، قال: لا بأس؛ به امام كاظم عليه السّلام عرض كردم:

بانو سلسبيل‌ [١] از من يك صد هزار درهم وام تقاضا كرده است، تا در مقابل ده هزار درهم، سود به من بدهد (و چون اين كار، به اين شكل ربا و حرام است، براى فرار از ربا) من نود هزار درهم به او قرض مى‌دهم و يك پيراهن راه راه كه قيمت آن هزار درهم است، به مبلغ ده هزار درهم به او مى‌فروشم (آيا اين كار جايز است؟). امام فرمودند: اشكالى ندارد». [٢]

سند روايت: روايت از نظر سند به خاطر «علىّ بن حديد» ضعيف است. [٣]

[١]. از آنجا كه ضميرهايى كه به «سلسبيل» برگردانده شده است، ضماير مؤنّث است، استفاده مى‌شود كه «سلسبيل» نام زنى بوده است.

[٢]. وسائل الشّيعه، جلد ١٢، ابواب احكام العقود، باب ٩، حديث ١.

[٣]. مرحوم مقدس اردبيلى در جامع الرّواة، جلد ١، صفحه ٥٦٤، وى را تضعيف كرده است؛ ولى مؤلّف روضة المتّقين در جلد ٧، صفحه ٣٠٧ روايت را تقويت مى‌كند.