بررسى طرق فرار از ربا
(١)
پيشگفتار
٥ ص
(٢)
1- ضرورت بحث حيلههاى ربا
٩ ص
(٣)
تعميم بحث به ساير ابواب فقه
١٠ ص
(٤)
آيا اين موضوع از مسائل مستحدثه است؟
١٠ ص
(٥)
چند مقدّمه ضرورى
١١ ص
(٦)
1- حيله در لغت و اصطلاح فقها
١١ ص
(٧)
موارد استعمال حيله در روايات
١٣ ص
(٨)
الف حيله منفى
١٣ ص
(٩)
ب حيله مثبت
١٣ ص
(١٠)
حيله در اصطلاح فقها
١٤ ص
(١١)
2- حيله مخصوص باب ربا نيست!
١٤ ص
(١٢)
الف حيله در عبادات
١٥ ص
(١٣)
ب حيله در اخماس و زكوات
١٥ ص
(١٤)
ج حيله در ابواب نكاح
١٦ ص
(١٥)
3- اقسام ربا
١٧ ص
(١٦)
فلسفه تحريم ربا
١٨ ص
(١٧)
4- يهود، پايهگذاران حيلههاى شرعى
١٩ ص
(١٨)
عكس العمل يهوديان در مقابل اين حيله
٢٢ ص
(١٩)
سرانجام سه گروه
٢٤ ص
(٢٠)
2- انواع طرق فرار از ربا
٢٥ ص
(٢١)
مثالهاى حيله رباى معاملاتى
٢٥ ص
(٢٢)
مثالهاى حيله رباى قرضى
٢٩ ص
(٢٣)
3- آراء فقهاء
٣٧ ص
(٢٤)
نظريّه اوّل
٣٧ ص
(٢٥)
نظريّه دوم
٣٨ ص
(٢٦)
نظريّه سوم
٤٠ ص
(٢٧)
نظريّه چهارم
٤٣ ص
(٢٨)
4- دلايل نظريّات چهارگانه در باب حيل ربا
٤٥ ص
(٢٩)
ادلّه قول اوّل
٤٥ ص
(٣٠)
دليل اول تمسّك به قواعد، عمومات و اطلاقات ادلّه معاملات
٤٥ ص
(٣١)
نقد و بررسى اين دليل
٤٨ ص
(٣٢)
دليل دوم قول مشهور روايات خاصّه
٥٧ ص
(٣٣)
5- نقد و بررسى روايات حيل
٧٣ ص
(٣٤)
جمعبندى روايات
٧٣ ص
(٣٥)
تفاوت بين «علّت» و «حكمت» احكام
٧٨ ص
(٣٦)
6- ناسازگارى روايات فرار از ربا، با فلسفه حرمت ربا
٨٣ ص
(٣٧)
طايفه أول روايات حيل
٨٣ ص
(٣٨)
توجيه روايات حيل
٩١ ص
(٣٩)
طايفه دوم از روايات كه از نظر سند و دلالت، قويتر از گروه اوّل است، راه فرار از رباى معاوضى و معاملاتى را بيان مىكند
٩٢ ص
(٤٠)
حكمت تحريم رباى معاملاتى
٩٢ ص
(٤١)
نقد و بررسى روايات گروه دوم
١٠٣ ص
(٤٢)
توجيه روايات گروه دوم
١٠٤ ص
(٤٣)
طايفه سوم رواياتى است كه راه چاره را در دو معامله جداگانهبيان مىكند
١٠٦ ص
(٤٤)
بررسى بقيّه نظريّهها
١٠٨ ص
(٤٥)
7- نظر و فتواى نهايى
١٠٩ ص

بررسى طرق فرار از ربا - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣ - مثالهاى حيله رباى قرضى

٧- راه ديگر براى فرار از ربا، مسئله «مضاربه» است؛ مثلا شخصى كه به بانك سپرده مى‌دهد و مى‌خواهد بهره‌اى ببرد، مى‌تواند در قالب مضاربه سود ببرد و از مشكل رباخوارى نجات يابد.

توضيح اين كه: شخص سپرده‌گذار وكالت مطلقه‌اى به بانك مى‌دهد كه سپرده او را در هر كارى كه بانك صلاح مى‌داند به كار بگيرد، سپس به بانك وكالت ديگرى مى‌دهد، كه هر مقدار سودى كه بانك مى‌خواهد براى او در نظر بگيرد، به مقدار معيّنى مصالحه كند، و به او بپردازد و آنچه قبل از ظهور سود بپردازد على الحساب خواهد بود.

نتيجه اين كه با سه وكالت اين مسأله حل مى‌شود:

١- وكالت مطلقه در انجام هر نوع مضاربه.

٢- وكالت مطلقه در تعيين مقدار سود.

٣- وكالت در مصالحه مقدار سود به مبلغ معيّن. [١]

به اين شكل سپرده‌گذار هم به سود و بهره پول خود مى‌رسد و هم مرتكب رباخوارى نشده است.

٨- راه ديگرى كه به وسيله آن مى‌توان از رباخوارى فرار كرد، مسئله اجاره به شرط تمليك است، كه بانكهاى اسلامى از اين روش براى فرار از ربا استفاده مى‌كنند.


[١]. استاد معظّم «مدّ ظلّه» معمولا در پاسخ استفتائاتى كه در مورد حكم سپرده‌گذارى در بانكها و گرفتن سود از آن، سؤال مى‌كنند، به شكل مزبور پاسخ مى‌دهند، كه مشروح آن در استفتائات پايان كتاب «ربا و بانكدارى اسلامى» و «مجموعه استفتائات جديد» آمده است.