آفريدگار جهان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٥ - خواب چيست؟!

چنين عضو بسيار كوچك، آن هم به صورتى كه به آسانى هر چه بيشتر، در دسترس فكر انسان باشد، كار ساده‌اى است؟ معلوم نيست آنهايى كه طبيعت بى عقل و فكر و حافظه را به وجود آورنده موجودات مى‌دانند، در مورد پيدايش عقل، فكر و حافظه چه جوابى دارند؟

خواب چيست؟!

خواب كه يكى از لوازم زندگى معمولى ماست و به گمان بعضى‌ها، عمر به اين وسيله به باد مى‌رود! حالتى است كه در اثر از كار افتادن موقّتى بعضى از مراكز عصبى و دِماغى، در انسان پديد مى‌آيد، يعنى هنگامى كه انسان در خواب است، تنها يك قسمت از مراكز دماغى از فعّاليّت باز مى‌ماند، امّا بقيّه قسمت‌هاى دِماغ و ساير دستگاه‌هاى بدن، به كار خود مشغولند؛ به همين جهت در موقع خواب مشاهده مى‌شود كه حواسّ پنجگانه انسان از كار مى‌افتد ولى ساير قسمت‌هاى بدن با صميميّت و هماهنگى عجيبى به كار خود ادامه مى‌دهند و خواب‌هايى كه انسان مى‌بيند با فعّاليّت‌هاى ساير قسمت‌هاى مغز و بدن بى ارتباط نيست. [١]

[١]. شايد موضوع ارتباط خواب و رؤيا با فعّاليّت‌هاى مغز و ساير دستگاه‌هاى بدن، به طور مختصر، مسلّم و غير قابل انكار باشد، ولى بايد ديد كه ميزان اين ارتباط تا چه اندازه است؟

برخى مسأله رؤيا را تنها يك موضوع مادّى دانسته و علّت آن را، بيدارى و فعّاليّت قسمتى از سلّول‌هاى مغزى فرض كرده‌اند.

و برخى هم مانند فرويد و طرفدارانش آن را جانشين تمام خواهش‌هاى دل، انديشه و آرزوهاى نهانى پنداشته و علّت اصلى آن را غريزه جنسى دانسته‌اند!

زيگمونه فرويد در كتاب خود به نام «رؤيا» مى‌گويد: «... افكار و تمايلات شهوانى كه طفل، پنهان كرده و پس رانده است، بعدها در بزرگى از علّت‌هاى نيرومند رؤيا خواهد بود!!!».

حال اين عقايد تا چه اندازه دور از واقعيّت و مخالف با وجدان و تجربه است از موضوع بحث ما خارج است ولى به طور مختصر بايد گفت كه حلّ مسأله رؤيا و خواب، بدون در نظر گرفتن مسأله روح و اصول متافيزيكى، خالى از اشكال نيست و به طور كلّى جنبه روحى و معنوى اين مسأله به مراتب بيشتر از ارتباط مادّى و جنبه بدنى آن مى‌باشد، زيرا بيشتر رؤياها براى شخص بى سابقه بوده و يا جنبه پيش بينى دارد و بسيارى از اوقات با جريانات و حوادثى كه در آينده اتّفاق مى‌افتد به طور كامل تطبيق مى‌كند.