دانشنامه احاديث پزشكى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٩ - ٣/ ٣ پيشگيرى از برخى بيمارى هاى چشم

٤٣٩. الكافى‌ به نقل از على بن اسباط، از خلف: امام رضا عليه السلام، مرا در خراسان ديد، در حالى كه چشمْ‌درد داشتم.

فرمود: «آيا مى‌خواهى تو را به كارى رهنمون شوم كه اگر آن را انجام دهى، چشمانت درد نكند؟».

گفتم: چرا.

فرمود: «در هر روز پنج‌شنبه، قدرى از ناخن‌هايت بگير».

راوى گويد: من آن كار را انجام دادم و از آن پس تا امروز كه اين روايت را نقل مى‌كنم، به چشمْ‌درد، مبتلا نشده‌ام.

٤٤٠. امام صادق عليه السلام: سرمه كشيدن در هنگام خواب، مايه ايمنى از آب [چشم‌] است.

٤٤١. امام صادق عليه السلام: هر كس با سرمه اثمِد آميخته ناشده با مُشك بخوابد، براى هميشه، تا زمانى كه بر اين حالت مى‌خوابد، از آبِ سياه در امان مى‌مانَد.

٤٤٢. امام صادق عليه السلام: مرد، چون روزه بگيرد، چشمانش از جاى خويش مى‌رود[١] و چون با شيرينى روزه بگشايد، ديگر بار، چشمانش به جاى خويش باز مى‌گردد.

٤٤٣. مكارم الأخلاق‌ به نقل از ابو بصير، از امام صادق عليه السلام: فراوانى عطسه، شخص را از پنج چيز، ايمن مى‌سازد: نخستين آنها جذام است؛ دوم، بادهاى بدخيمى كه در سر و صورت، جاى مى‌گيرد؛ سوم آن كه مايه ايمنى از جاى گرفتن آب در چشم مى‌شود؛ چهارم آن كه از سختى حفره‌هاى بينى، مصونيت مى‌دهد؛ و پنجم آن كه از بيرون آمدن مو از چشم، ايمنى مى‌دهد.

فرمود: «اگر دوست داشتى كه عطسه‌ات كم شود، با روغن مرزنجوش، انفيه كن».

پرسيدم: چه مقدار؟

فرمود: «به اندازه يك دانگ‌[٢]».

راوى گويد: اين كار را پنج روز انجام دادم و [عارضه‌ام‌] از ميان رفت.

[١] به نظر مى‌رسد اين روايت، به ضعفِ بينايى و كم شدن قدرت چشمان در هنگام روزه‌دارى اشاره دارد؛ چرا كه بنا بر روايت، اين ضعف و كاستى در هنگام روزه گشودن با چيزهايى شيرين، به علّت سرعتِ هضم آنها و قدرت يافتن بدن به وسيله آنها، به ترميم و بهبود مى‌گرايد.

[٢] دانگ يا دانق، واحد اندازه‌گيرى وزن، پول و حجم بوده و غالبا وقتى به عنوان واحد وزن به كار مى‌رود، معادل نصف مثقال است.( ر. ك: اوزان و مقياسها در اسلام، هينس: ص ١٦ و ١٧).

اين مقدار را معادل هشت دانه جو نيز دانسته‌اند.( ر. ك: الأوزان و المقادير، إبراهيم سليمان: ص ٢٦٢٢).

قطعه‌چى نيز اين مقدار را با واحدهاى معيار امروزين سنجيده و آن را معادل ٤٩٦/ ٠ گرم دانسته است( ر. ك: معجم لغة الفقهاء: ص ٤٤٩). م.