دانشنامه احاديث پزشكى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨ - ارزيابى احاديث طبى از نگاه شيخ صد و ق

آنچه نيز درباره استنجا به آب سرد براى مبتلايان به بواسير رسيده، در موردى است كه بواسير شخص، از حرارتِ طبع، سرچشمه گرفته باشد.

آنچه هم در مورد بادنجان و درمانگر بودن آن روايت شده، ناظر به هنگام رسيدن خرما و در مورد كسانى است كه خرما مى‌خورند، نه ناظر به ديگر اوقات.

در نهايت بايد گفت: آنچه در مورد درمانِ درستِ بيمارى از امامان عليهم السلام رسيده، مضمون آيات و سوره‌هاى قرآن و يا دعاهايى است كه به حكمِ سندهاى قوى و طُرُق صحيحى كه به واسطه آنها به ما رسيده‌اند، پذيرفته خواهند شد.[١]

بر اساس اين ارزيابى، تنها بخشى از احاديث طبّى را مى‌توان در اختيار افراد خاصّى كه آن احاديث مربوط به آنهاست، قرار داد و ساير احاديث طبّى را بايد كنار گذاشت و تنها احاديثى كه مى‌توانند در اختيار عموم مردم قرار گيرند، احاديث صحيحى است كه مردم را به درمان از طريق دعا و استشفا به آيات قرآن، دعوت كرده‌اند.

به نظر مى‌رسد كه هر چند سخن شيخ صدوق رحمه‌الله از نظر اصولى صحيح است، چون غالبا احاديث طبّى، فاقد سندند و زمينه جعل در آنها به طور جدّى وجود دارد؛ ليكن حاصل اين گونه ارزيابى، بى‌بهره شدن مردم از بخشى از ذخاير علمى اهل بيت عليهم السلام خواهد بود؛ زيرا ضعف سند، بى‌ترديد، نشانه عدم صدور حديث نيست، چنان كه درستى سند، نمى‌تواند دليل صدور قطعى آن باشد. از سوى ديگر، قضاوت درباره اين كه شمارى از درمان‌هايى كه در احاديث آمده، ويژه افراد خاصّ است نيز، كار آسانى نيست.

بنا بر اين، نه مى‌توان همه اين احاديث را به عنوان رهنمودهاى پيشوايان دين در امر پزشكى در اختيار عموم گذاشت، و نه مى‌توان به طور كلّى آنها را كنار زد و از كتب حديثى حذف كرد. پس چه بايد كرد؟

[١] الاعتقادات، صدوق، ص ١١٥، بحارالأنوار، ج ٦٢، ص ٧٤.