دانشنامه احاديث پزشكى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٢٨ - ١ تربيت

وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ»[١] فَالخَيرُ: الصِّحَّةُ وَ الغِنى، وَ الشَرُّ: المَرَضُ وَ الفَقرُ، ابتِلاءً وَ اختِبارا. يعنى در اين سخن خداوند، خير، همان تندرستى و بى‌نيازى، و شر نيز همان بيمارى و فقر است كه آزمون و امتحان هستند.[٢]

١/ ١ پاكسازى جان: در مورد خطاكاران، نقش تربيتى بيمارى در پاره كردن پرده‌هاى غفلت، بيدار كردن آنها و تزكيه جانشان از ناپاكى‌ها و آلودگى‌ها تجلّى مى‌يابد، چونان كه امير مؤمنان فرموده است: «چون خداوند، بنده‌اى را مبتلا به بيمارى كند، به اندازه بيمارى‌اش از گناهان او فرو مى‌كاهد».[٣]

١/ ٢: تكامل انسان: امّا بيمارى نيكوكاران و پرهيزگاران، مرتبه آنان در پيشگاه خداوند را بالاتر مى‌برد و به تكاملشان مى‌انجامد، چنان كه از پيامبر خدا نقل شده است كه فرمود:

مرد، گاه داراى مرتبه‌اى [منظور] در پيشگاه خداوند است، كه به عمل خويش بدان نمى‌رسد تا آن هنگام كه به ابتلايى در جسم خود آزموده شود و بدين واسطه به آن مرتبت برسد.

با توجّه به آث‌[٤] ار تربيتى بيمارى در زندگى انسان، اين كه شخص در همه عمر سالم بماند و هيچ‌گاه بيمار نشود، از ديدگاه روايات رسيده از معصومان، پديده‌اى نكوهيده است. پيامبر خدا در اين باره مى‌فرمايد:

كَفى بِالسَّلامَةِ داءً.[٥]

درد همين بس كه [هماره‌] سلامت باشد.

[١] ما شما را به شرّ و خير مى‌آزماييم و به سوى ما باز مى‌گرديد.

[٢] الدعوات، ص ١٦٨، ح ٤٦٩، مجمع البيان، ج ٧، ص ٧٤، بحارالأنوار، ج ٨١، ص ٣٠٩، ح ٢٥.

[٣] ر. ك: ج ١، ص ١٤٧، ح ١٧٦.

[٤] ر. ك: ج ١، ص ١٤٩، ح ١٨٠.

[٥] المَجازات النبويّة، ص ٤٣٠، ح ٣٤٩، تنبيه الخواطر، ج ٢، ص ٧، بحارالأنوار، ج ٨١، ص ١٧٤، ح ١١؛ مسند الشهاب، ج ٢، ص ٣٠٢، ح ١٤٠٩، الفردوس، ج ٣، ص ٢٩٠، ح ٤٨٧١، كنز العمّال، ج ٣، ص ٣٠٨، ح ٦٦٩٢.