دانشنامه احاديث پزشكى

پيش گفتار

اهميت پزشكى

طبابت، كار خداوند است

دانش نامه احاديث طبى

1 جايگاه طب در قوانين اسلام

جايگاه طب پيشگيرى در اسلام

2 ارزيابى كلى احاديث طبى

1 مبدأ علم طب

2 اهل بيت و دانش پزشكى

3 دين و حرفه پزشكى

ارزيابى احاديث طبى از نگاه شيخ صد و ق

اقسام احاديث طبى

ارزيابى احاديث طبى از طريق آزمايش

انگيزه اصلى نگارش دانش نامه احاديث پزشكى

ارزيابى علمى احاديث«اثمد»

مراحل تحقيق و تدوين

1 نقطه آغاز

2 تنظيم ابتدايى

3 ارجاع به منابع(مصدريابى)

4 نقد متن و تنظيم نهايى

5 تهيه مدخل ها و تحليل هاى مورد نياز

6 چگونگى نگارش احاديث

7 اقدام هاى بعدى

بخش اول پزشكى

فصل يكم پزشكى از ديدگاه اسلام

1/ 1 اهميت دانش پزشكى

1/ 2 آگاهى پيامبران و امامان از دانش پزشكى

1/ 3 هر دردى را درمانى است

1/ 4 دارو و درمان، از تقدير است

1/ 5 شفا از خداوند است

فصل دوم آداب طبابت و وظائف طبيب

1 احساس مسئوليت

2 تقواى پزشكى

3 پاك دامنى

4 اهتمام به تشخيص بيمارى

5 تلاش براى شناخت داروهاى طبيعى

6 رعايت ضرورت در تجويز دارو

7 حفظ اسرار بيمار

8 ايجاد اميدوارى در دل بيمار

9 جلوگيرى از طبابت افراد غير متخصص

آداب الطبابة و أحكامها

آداب طبابت و وظائف طبيب

2/ 1 احساس مسئوليت

2/ 2 تقواى پزشكى

2/ 3 اهتمام به شناخت بيمارى

2/ 4 حرام بودن طبابت توسط ناآگاهان

2/ 5 مسئول بودن پزشك در صورت به بار آوردن خسارت

2/ 6 مسئول نبودن پزشك در صورت برخوردارى از مهارت و گرفتن برائت

2/ 7 جايز بودن درمان به شرط شناخت بيمارى، با وجود احتمال مرگ

2/ 8 انتخاب همجنس براى معاينه و معالجه

2/ 9 جايز بودن معالجه توسط جنس مخالف در هنگام ضرورت

2/ 10 عدم جواز معالجه توسط جنس مخالف در حالت عدم اضطرار

2/ 11 درمان با آنچه حرام است

فصل سوم توصيه هاى پزشكى

3/ 1 آنچه انسان را از پزشك، بى نياز مى كند

3/ 2 دفع معالجة الأطباء مهما أمكن

3/ 2 پرهيز از مراجعه به پزشك تا سرحد امكان

3/ 3 راه تندرستى

3/ 4 عوامل شادابى

3/ 5 عوامل طول عمر

3/ 6 آنچه موجب پيرى زود رس مى شود

3/ 7 آنچه بدن را فرسوده مى كند

3/ 8 اندوه و بيمارى

3/ 9 پرهيز از سرما، و استقبال از آن

3/ 10 خاصيت هاى بوى خوش

3/ 11 پاكيزگى و بهداشت

3/ 11 1 شستن جامه

3/ 11 2 شستن دستمال

3/ 11 3 پوشاندن روى ظرف

3/ 11 4 شستن سر با سدر

3/ 11 5 گرفتن سبيل

3/ 11 6 كوتاه كردن ناخن ها

3/ 12 نقش كفش در سلامت

3/ 13 نهى از درمان با چشمه هاى آب گرم و آب هاى تلخ

بخش دوم بيمارى

حكمت بيمارى

1 تربيت

3 عامل مرگ

فصل يكم تعريف بيمارى

1/ 1 بازداشتگاه تن

از بزرگ ترين گرفتارى ها

فصل دوم شمارى از حكمت هاى نهفته در بيمارى ها

فصل سوم منافع بيمارى

3/ 1 تأديب

3/ 2 كفاره

3/ 3 گراميداشت

3/ 4 پاداش

3/ 5 پاداش آنچه در دوران تندرستى انجام مى داده است

تحليلى درباره احاديث پاداش بيمارى ها

فصل چهارم وظايف بيماران

4/ 1 پنهان داشتن بيمارى

4/ 2 اظهار بيمارى نزد پزشك

4/ 3 شكيبايى

4/ 4 سپاسگزارى

4/ 5 صدقه دادن

4/ 6 دعا كردن

فصل پنجم پرستارى

5/ 1 پاداش پرستارى

5/ 2 آداب پرستارى

5/ 3 زنان پرستار در نبردهاى پيامبر

فصل ششم عيادت بيماران

6/ 1 تشويق به عيادت

6/ 2 پاداش عيادت

6/ 3 آداب عيادت

الف عيادت، پس از سه روز

ب عيادت كسى كه به عيادتت نيامده است

ج هديه دادن به بيمار

د مهربانى با بيمار

ه دعا براى بيمار

و التماس دعا از بيمار

ز نخوردن چيزى نزد بيمار

ح كم نشستن نزد بيمار

ط يك روز در ميان عيادت كردن

6/ 4 بيمارانى كه بر عيادت آنان تأكيد شده است

الف مؤمن

ب بنى هاشم

ج خاندان

د بينوايان

6/ 5 بيمارانى كه نبايد عيادت شوند

6/ 6 آنچه روياروى بيمار، نبايد انجام داد

بخش سوم مباحث مربوط به اندام ها و دستگاه هاى بدن

فصل يكم قلب و عروق

1/ 1 اشاره به حكمت نهفته در اين دستگاه

1/ 2 آنچه براى سلامت قلب و تقويت آن، مفيد است

الف سيب

ب سركه

ج انار

و گلابى

ح تلبينه

ط بوى خوش

1/ 3 آنچه براى سلامتى رگ ها سودمند است

الف بادنجان

ج انجير

د نيشكر

ه روزه

و شام خوردن

فصل دوم مغز و اعصاب

2/ 1 اشاره به حكمت مغز و دستگاه عصبى

2/ 2 آنچه عقل را استحكام مى بخشد

الف باقلا

ب روغن ماليدن

ج حجامت

د سركه

ه سركه شراب

و سداب

ز چغندر

ح مسواك زدن

ط خرفه

ك كرفس

ل كندر

م گوشت

2/ 3 آنچه بر توان ذهن مى افزايد

2/ 4 آنچه حافظه را تقويت مى كند

الف مويز

ج كرفس

د حجامت

ه ساير عوامل تقويت حافظه

2/ 5 آنچه فراموشى مى آورد

2/ 6 آنچه براى پيشگيرى از فراموشى، سودمند است

2/ 7 آنچه اعصاب را استحكام مى بخشد

الف خوردن مويز

ب خوردن گوشت گوسفند همراه با شير

2/ 8 آنچه پى را نرم مى كند

2/ 9 آنچه براى سردرد، سودمند است

الف شستن سر با خطمى

ب نوشيدن آب نيم گرم(ولرم)

ج شستن پاها با آب سرد

د ماليدن روغن بنفشه

ه خضاب كردن با حنا

و استعمال انفيه

ز حجامت

ح كاسنى

ط خوردن ماهى تازه

2/ 10 آنچه ديوانگى فرزند را در پى مى آورد

2/ 11 آنچه مانع ديوانگى مى شود

الف نمك

ب بوييدن نرگس

ج كوتاه كردن سبيل و ناخن در هر جمعه

د آبى كه از دهان كودك مى ريزد

2/ 12 آنچه سستى اندام مى آورد

الف خوردن خربزه در حالت ناشتا

ب غسل با آب سرد پس از خوردن ماهى

2/ 13 آنچه مانع سست اندامى مى شود

الف خوردن خرما پس از خوردن ماهى

ب سرفه

آنچه از كژدهانى ايمنى مى دهد

آنچه براى درمان وحشت، سودمند است

فصل سوم چشم

3/ 1 اشاره به حكمت نهفته در چشم

3/ 2 عوامل برخى از بيمارى هاى چشم

3/ 3 پيشگيرى از برخى بيمارى هاى چشم

3/ 4 آنچه براى درمان برخى بيمارى هاى چشم سودمند است

3/ 5 آنچه چشم را جلا مى دهد و تقويت مى كند

3/ 5 1 به

3/ 5 2 خرما

3/ 5 3 پياز

3/ 5 5 گوشت

3/ 5 6 مرزنگوش

3/ 5 7 آب زمزم

3/ 5/ 8 سرمه كشيدن با سنگ سرمه«اثمد»

3/ 5 9 مسواك زدن

3/ 5 10 شستن دست ها، پيش و پس از غذا خوردن

3/ 5 11 كوتاه كردن موها

3/ 5 12 خضاب بستن به حنا

3/ 5 13 پوشيدن كفش

3/ 5 14 حجامت

3/ 5 15 نگريستن به قرآن

3/ 5 16 نگريستن به زنان زيباروى و سبزه

3/ 5 17 نماز شب

3/ 5 18 آية الكرسى

3/ 6 فايده هاى گريه براى كودكان

فصل چهارم گوش

4/ 1 اشاره به حكمت نهفته در آن

4/ 2 حكمت موجود در مايع گوش

4/ 3 پيشگيرى از برخى بيمارى هاى گوش

4/ 4 آنچه براى درمان برخى بيمارى هاى گوش، سودمند است

فصل پنجم دستگاه تنفس

5/ 1 اشاره به حكمت نهفته در بينى

5/ 2 اشاره به حكمت نهفته در حنجره

5/ 3 اشاره به حكمت نهفته در شش ها

5/ 4 جلوگيرى از برخى بيمارى هاى بينى و حنجره

5/ 5 آنچه براى درمان برخى بيمارى هاى بينى و حنجره، مفيد است

5/ 6 فوايد زكام

5/ 7 آنچه انسان را از زكام حفظ مى كند

5/ 8 آنچه براى درمان زكام، سودمند است

5/ 9 فايده هاى عطسه

5/ 10 عطسه زيانبار

5/ 11 آنچه براى درمان عطسه هاى فراوان، سودمند است

5/ 12 آنچه براى درمان سرفه، سودمند است

آنچه سل مى آورد

5/ 14 آنچه از سل، پيشگيرى مى كند

5/ 15 آنچه براى درمان سل سودمند است

5/ 16 آنچه تنگى نفس مى آورد

5/ 17 آنچه براى درمان تنگى نفس، سودمند است

5/ 18 آنچه براى درمان ذات الجنب سودمند است

فصل ششم دهان و دندان

6/ 1 اشاره به حكمت نهفته در دهان و دندان

6/ 2 بهداشت دهان و دندان

6/ 2 1 خلال كردن

الف تأكيد بر خلال كردن

ب منافع خلال كردن

ج آداب خلال كردن

د چيزهايى كه خلال كردن با آنها روا نيست

6/ 2 2 شستشوى دهان و بينى

6/ 2 3 مسواك زدن

الف تأكيد بر مسواك زدن

ب نكوهش ترك مسواك زدن

ج فوايد مسواك زدن

د آداب مسواك زدن

ه آنچه مسواك زدن با آن شايسته است

و سيره اهل بيت در استفاده از مسواك

ز حد اقل مسواك

6/ 2 4 آنچه دهان را خوش بو مى كند

الف مويز

ب پنير

ج پياز

و السعد

و مشكك

ز جويدن كندر

ح آويشن و نمك

ط سرمه كشيدن

ى خضاب كردن

ك آب نيم گرم(ولرم)

6/ 2 5 آنچه دهان و لثه را استحكام مى دهد

الف سركه شراب

ب پياز

6/ 2 6 آنچه دندان ها را تقويت مى كند

الف جويدن سقز

ب جويدن كندر

ج شانه زدن

د مسواك زدن با برخى از تركيب ها

6/ 3 برخى از عوامل بيمارى هاى دهان و دندان

6/ 4 آنچه براى برخى دردهاى دهان، مفيد است

6/ 5 آنچه براى درمان دندان درد سودمند است

6/ 6 آنچه براى درمان بوى بد دهان، سودمند است

فصل هفتم دستگاه گوارش

7/ 1 اشاره به حكمت نهفته در دستگاه گوارش

7/ 2 سلامت دستگاه گوارش

7/ 2 1 پرهيز

7/ 2 2 آنچه براى گوارش، سودمند است

الف كاهو

ب خرما

ج پنير

د سوى ق

ه مسواك زدن

و به پشت دراز كشيدن پس از غذا خوردن

7/ 2 3 آنچه معده را مى پالايد و تقويت مى كند

الف سيب

ب انار

ج گلابى

ه خربزه

و باقلا

7/ 2 4 آنچه به معده زيان مى رساند

الف بدگوارى

ب پرخورى

د شرب الماء عبا

ج آب نوشيدن در ميان خوردن غذا

د يكسره سر كشيدن آب

ه نوشيدن آب سرد و فقاع در حمام

و خوردن گوشت نمك سود خشك شده

ز خوردن گوشت ناپخته

ح بسيار خوردن تخم مرغ

7/ 3 آنچه براى برخى دردهاى شكم، سودمند است

7/ 3 1 گلابى

7/ 3 2 برنج و سما ق

7/ 3 3 آويشن

7/ 3 4 عسل و شونيز

7/ 3 5 گردوى تف داده

7/ 3 6 تنقيه كردن

7/ 3 7 آرد برنج

7/ 3 8 نان برنج

7/ 3 9 آرد گاورس

7/ 3 10 شير شتر

7/ 4 آنچه بواسير مى آورد

7/ 4 1 زياد نشستن به گاه قضاى حاجت

7/ 4 2 همبسترى در حال خوددارى از قضاى حاجت

7/ 4 3 با هم خوردن تخم مرغ و ماهى

7/ 5 آنچه براى درمان بواسير، سودمند است

7/ 5 1 انجير

7/ 5 2 تره

7/ 5 3 زردك

7/ 5 4 برنج

7/ 5 5 خرما با روغن گاو

7/ 5 6 هوبره

7/ 5 7 سنجد

7/ 5 8 طهارت گرفتن با آب سرد

7/ 5 9 استنجا با مشكك

7/ 6 آنچه براى دردهاى كبد، سودمند است

7/ 6 1 شير انجير

7/ 6 2 الفصد

7/ 6 2 رگزنى

7/ 7 آنچه براى درمان بادهاى شكم، سودمند است

7/ 7 1 سياه دانه

7/ 7 2 زيتون

7/ 8 آنچه براى درمان كرم هاى شكم، سودمند است

7/ 8 1 سركه شراب

7/ 8 2 خرما خوردن ناشتا

7/ 9 درمان هايى ديگر

الف زرده تخم مرغ براى درمان گوارا نيافتن غذا

ب سيب براى درمان مسموميت

ج آب درمانى

د درمان با قى كردن عمدى

7/ 10 آنچه براى درمان بى اشتهايى سودمند است

الف پنير

فصل هشتم خون و سپرز

8/ 1 نشانه هاى بيمارى هاى خون

8/ 2 آنچه براى درمان بيمارى هاى خون، سودمند است

الف سويق عدس

ج چغندر

د كاهو

ه حجامت

و خوردن ماهى تازه پس از حجامت

ز خوردن انار پس از حجامت

ح رگزنى

8/ 3 آنچه خون تازه توليد مى كند

الف باقلا

ب انار

8/ 4 آنچه براى درمان درد طحال سودمند است

فصل نهم پوست

9/ 1 بهداشت پوست

9/ 1 1 پاكيزگى

9/ 1 2 ماليدن روغن به بدن

الف خواص چرب كردن پوست

ب بهترين زمان براى روغن زدن

ج چرب كردن با روغن بنفشه

د ماليدن روغن زيتون به بدن

ه استفاده از روغن بان

و استفاده از روغن زنب ق

ز استفاده از خيرى

9/ 1 3 استفاده از خطمى

9/ 1 4 خضاب كردن

9/ 1 5 آغاز كردن غذا با نمك

9/ 1 6 نوشيدن سويق با روغن زيتون

9/ 1 7 خربزه

9/ 1 8 سنجد

9/ 1 9 نانخواه و گردو

9/ 1 10 پياز

9/ 1 11 گياه سنا

9/ 1 12 تأثير بوييدنى ها در پيشگيرى از بيمارى هاى پوستى

9/ 1 13 اثر حجامت در پيشگيرى و درمان بيمارى هاى پوستى

9/ 1 14 تأثير زكام و عطسه در پيشگيرى از بيمارى هاى پوستى

9/ 1 15 تأثير برخى از ذكرها در بهداشت پوست

9/ 2 عوامل بيمارى هاى پوستى

الف قرار گرفتن در مقابل آفتاب

ب خوردن گردو در گرماى شديد

ج خوردن خاك

د به جوش آمدن خون

ه خوردن هميشگى تخم مرغ

و خوردن ماهى نمك سود پس از رگزنى و حجامت

9/ 3 عوامل ابتلا به جذام

الف غسل كردن با آبى كه پيش تر در آن غسل شده است

ب ماليدن سفال بر بدن در حمام

ج خوردن غده

د خوردن تره تيزك به هنگام شب

ه خلال كردن با چوب و چوب انار

و همبسترى با زن حائض

9/ 4 پيشگيرى از جذام

الف دورى گزيدن از مبتلايان به جذام

ب پرهيز از آميزش جنسى در آغاز، ميان و پايان ماه

ج خوردن شلغم

د خوردن تره

ه خوردن چغندر

و خوردن حوك

ز خوردن هزاراسپند

ح تأثير زكام در پيشگيرى از جذام

ط كوتاه كردن سبيل و ناخن ها

9/ 5 عوامل ابتلا به پيسى

الف استفاده از آبى كه با آفتاب، گرم شده است

ب ماليدن سفال بر بدن در حمام

ج خوردن از روى سيرى

د پنج عامل

9/ 6 پيشگيرى از پيسى

الف استفاده از خطمى

ب خوردن بادنجان

ج بيرون زدن كورك

9/ 7 آنچه براى درمان پيسى سودمند است

الف خوردن گوشت گاو همراه با چغندر

ب آب گوشت گاو

ج سويق

9/ 8 آنچه براى درمان بهك، سودمند است

9/ 9 آنچه براى درمان گرى سودمند است

9/ 10 آنچه براى درمان ترك پوست، سودمند است

9/ 11 آنچه براى درمان كك و مك صورت، سودمند است

9/ 12 آنچه براى درمان زخم هاى چركين، سودمند است

9/ 13 آنچه براى درمان سبوسه(شوره سر) سودمند است

9/ 14 آنچه براى درمان بدبويى عرق، سودمند است

فصل دهم مو

10/ 1 اشاره به حكمت نهفته در مو

الف دفع مواد زايد

ب حفظ گرماى بدن

ج مهار كردن شهوت جنسى

د پيشگيرى از جذام

10/ 2 بهداشت مو

10/ 2 1 ضرورت رسيدگى به موها

10/ 2 2 شستن سر با سدر

10/ 2 3 خضاب كردن با حنا و وسمه(كتم)

10/ 2 4 شانه كردن مو

10/ 3 كوتاه كردن موها

10/ 4 تراشيدن موها

10/ 5 كندن موها

10/ 6 گرفتن سبيل

10/ 7 كوتاه كردن موهاى زير بغل

10/ 8 به كار گرفتن نوره براى زدودن موهاى بدن

10/ 9 دفن موهاى زايد

10/ 10 آنچه براى درمان كم مويى سودمند است

فصل يازدهم ناخن

11/ 1 اشاره به حكمت نهفته در آن

11/ 2 كوتاه كردن ناخن

11/ 3 كوتاه كردن ناخن ها در روز جمعه

11/ 4 دفن ناخن هاى گرفته شده

فصل دوازدهم استخوان ها

12/ 1 اشاره به حكمت نهفته در استخوان ها

12/ 2 آنچه استخوان را استحكام مى بخشد

12/ 3 آنچه استخوان هاى ساق و پا را محكم مى كند

12/ 4 آنچه مفاصل را نرم مى كند

12/ 5 آنچه مفاصل را سست مى كند

12/ 6 آنچه براى درد پهلو سودمند است

12/ 7 آنچه براى كمردرد، سودمند است

12/ 8 آنچه نقرس مى آورد

12/ 9 آنچه براى نقرس، سودمند است

فصل سيزدهم دستگاه تناسل و دفع ادرار

13/ 1 اشاره به حكمت نهفته در آن

13/ 2 كاركردها

13/ 2 1 عادت ماهانه

13/ 2 2 نطفه

13/ 2 3 مايع پروستات

13/ 3 نمونه هايى از بيمارى هاى زنان

الف قطع شدن عادت ماهانه

ب شاخك و فنج

ج فقدان دوشيزگى

13/ 4 برخى عوامل بيمارى هاى دستگاه ادرارى و تناسلى

13/ 4 1 نگه داشتن پيشاب

13/ 4 2 آميزش بدون انزال

13/ 4 3 خوردن قلوه و شكمبه گوسفند

13/ 4 4 عادت به حمام رفتن

13/ 4 5 تكيه زدن در حمام

13/ 5 برخى عوامل سلامت دستگاه ادرارى و تناسلى

13/ 5 1 ختنه

13/ 5 2 پليدى زدايى و شستن

13/ 5 3 خوردن ترب

13/ 5 4 خوردن خربزه

13/ 6 آنچه براى برخى بيمارى هاى دستگاه تناسلى سودمند است

13/ 6 1 آنچه براى درمان بند نيامدن خون عادت، سودمند است

13/ 6 2 آنچه براى بازگشت عادت ماهانه، سودمند است

13/ 6 3 آنچه براى درمان ريزش قطره قطره پيشاب، سودمند است

13/ 6 4 آنچه براى درمان احساس درد به هنگام دفع پيشاب، سودمند است

13/ 7 بهداشت آميزش

13/ 7 1 آنچه بايد عروس را در هفته اولش از آن باز داشت

13/ 7 2 حرمت آميزش با زن حائض

13/ 7 3 حرام بودن آميزش با تازه زا

13/ 7 4 زيان هاى آميزش با زن حائض

13/ 7 5 مواردى كه در آنها آميزش مكروه است

13/ 8 آداب آميزش

13/ 8 1 آنچه پيش از آميزش، بايسته است

الف چيرگى شهوت

ب انتخاب زمان مناسب

ج پوشيده داشتن

ه آرامش

13/ 8 2 آنچه به هنگام آميزش بايسته است

الف بازى

ب پرهيز از شتاب ورزى

ج خوددارى از سخن گفتن

د وضو براى بازگشتن

ه غسل پس از احتلام

13/ 8 3 آنچه پس از آميزش، بايسته است

الف پيشاب كردن

ب شستن شرمگاه

د خوردن عسل

13/ 9 آنچه انسان را بر آميزش يارى مى دهد

13/ 9 1 خوردن زردك

13/ 9 2 خوردن خرماى برنى

13/ 9 3 خوردن انجير

13/ 9 4 خوردن خربزه

13/ 9 5 خوردن پياز

13/ 9 6 خوردن تخم مرغ

13/ 9 7 خوردن تخم مرغ همراه با پياز و روغن زيتون

13/ 9 8 خوردن تخم مرغ با گوشت

13/ 9 9 خوردن هوبره

13/ 9 10 خوردن حليم

13/ 9 11 خوردن سويق با روغن زيتون

13/ 9 12 نوشيدن شير با عسل

13/ 9 13 استفاده از مشكك

13/ 9 14 بوى خوش

13/ 9 15 شانه زدن موها

13/ 9 16 سرمه كشيدن

13/ 9 17 خضاب كردن

13/ 9 18 نوره كشيدن

13/ 10 آنچه از توان جنسى مى كاهد

13/ 10 1 روزه

13/ 10 2 وا گذاردن مو

13/ 10 3 كفش مشكى

فصل چهاردهم جنين

14/ 1 تحول جنين

14/ 2 غذاى جنين

14/ 3 غذاهايى كه براى جنين، سودمند است

14/ 4 نوع جنين

14/ 5 راز همانندى

14/ 6 مدت باردارى

14/ 7 سقط كردن جنين

14/ 8 شستن نوزاد

14/ 9 گفتن اذان و اقامه در گوش نوزاد

14/ 10 گشودن كام نوزاد

14/ 11 تراشيدن سر نوزاد

14/ 12 عقيقه كردن براى نوزاد

14/ 13 غذاى تازه زا

14/ 14 تأكيد بر شير مادر

14/ 15 انتخاب شيرده مناسب

14/ 16 كسى كه شايسته انتخاب براى شيردهى است

14/ 17 كسانى كه نبايد آنان را به دايگى گرفت

14/ 18 آداب شيردهى

14/ 19 زمان شيردهى

فهرست تفصيلى

دانشنامه احاديث پزشكى - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٥٥ - ٢/ ٥ آنچه فراموشى مى آورد

ه ساير عوامل تقويت حافظه‌

٣٨٠. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: سه چيز، حافظه را افزون مى‌كند و بلغم را از ميان مى‌بَرَد: قرائت قرآن، عسل و كُندُر.

٣٨١. امام على عليه السلام: سه چيز، بلغم را از ميان مى‌بَرَد و حافظه را افزون مى‌كند: مسواك زدن، روزه گرفتن و قرائت قرآن.

ر. ك به: ج ١، ص ٢٥٧، ح ٣٨٨.

٢/ ٥ آنچه فراموشى مى‌آورد

٣٨٢. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله‌ در سفارش‌هاى ايشان به على عليه السلام: اى على! هفت چيز است كه فراموشى مى‌آورَد: خوردن سيب تُرش، خوردن گشنيز، پنير و پس‌مانده موش، خواندن نوشته‌هاى روى قبر، راه رفتن ميان دو زن، افكندن شپش، حجامت در گودىِ پسِ سر، و ادرار كردن در آب راكد.

٣٨٣. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: ده چيز، فراموشى مى‌آورَد: خوردن پنير، خوردن پس‌مانده موش، خوردن سيب تُرش و گشنيز،[١] حجامت در گودى پسِ سر، راه رفتن ميان دو زن، نگريستن به دار آويخته، بيدار خوابى، و خواندن سنگ قبرها.

[١] جلجلان موجود در متن حديث، به معناى كُنجد و گشنيز است؛ امّا به قرينه حديث ٣٨٧، در اين جا به گشنيز ترجمه شد.