دانشنامه احاديث پزشكى - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٠١ - ٦/ ٢ پاداش عيادت
٢٦٥. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: گامهايى كه عيادت كننده بيمار از خانه خود تا نزد او برمىدارد، در باغهاى بهشتْ برداشته شود.
٢٦٦. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هر كس به عيادت بيمارى برود، [تا در راه است،] پيوسته به درون رحمت، گام مىگذارد و چون [نزد او] بنشيند، به تمامى در رحمت، غوطهور مىشود.[١]
٢٦٧. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: عيادت كننده بيمار، در راه بهشت گام مىنهد.[٢]
٢٦٨. صحيح مسلم به نقل از ثوبان (وابسته پيامبر خدا): پيامبر خدا فرمود: «هر كس به عيادت بيمارى برود، در" خرفه"[٣] بهشت است». پرسيدند: خُرفه بهشت چيست؟
فرمود: «چيدن ميوههايش».
٢٦٩. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: هر كس بيمارى را عيادت كند، منادىاى از آسمان او را مىخواند:
«اى فلانى! خوش باش، و گام برداشتنت به پاداش بهشت، گوارايت باد!».
[١] سيّد رضى در تفسير اين حديث مىگويد: اين يك استعاره است و مقصود از آن نيز بيان فراوانى پاداش سرشار و ثواب بسيارى است كه عيادت كننده بيمار از آن برخوردار مىشود. از همين روى پيامبر صلى الله عليه و آله عيادت كننده را در اين حالت به كسى تشبيه كرده است كه در هنگام گام برداشتن به درون درياى رحمت الهى گام برمىدارد و هنگامى كه نزد بيمار مىنشيند، به تمام وجود در آن دريا غوطهور مىشود.
[٢] سيّد رضى، در تفسير اين روايت، به دو احتمال پرداخته و در اين باره، چنين گفته است:« در اين روايت، بنا بر هر يك از دو تفسير، مجازى وجود دارد؛ چه، اگر مقصود از" مخارف"[ در متن حديث يعنى" عائد المريض على مخارف الجنّة"]، جمع كلمه" مخرف" به معناى چيدن نخل باشد، در اين صورت، گويا پيامبر خدا براى كسى كه به عيادت بيمارى برود، بر ورود وى به بهشت، گواهى داده و آن را حتمى دانسته است تا جايى كه در حالى كه هنوز آن بنده در دنيا، يعنى سراى تكليف به سر مىبرد، از باب اعتماد كامل به بهشتى بودن وى و جاى گرفتن او در اين سراى امن، درباره وى با عبارتى به بيان حالش پرداخته كه گويا همين اكنون، در بهشت جاى گرفته و آن جا استقرار يافته است. همين نكته، خود مجازِ موجود در حديث است. اگر مقصود از" مخارف"، جمع" مخرفه" به معناى راه باشد، چنان كه از يكى از صحابيان نيز نقل شده كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:" و تركتكم على مثل مخرفة النعم؛ شما را بر گذرگاه آشكار نعمتها گذاردم و آن را با گامهايى كه بر آن نهاده شده و آمد و شد فراوانى كه در آن صورت پذيرفته است، نشانه گذارى كردم"، در اين صورت، محلّ مجاز در سخن پيامبر صلى الله عليه و آله اين است كه ايشان، عيادت كننده بيمار را بهسانِ كسى دانسته كه در راهى گام نهاده است كه به بهشت مىرسد و او را به سراى جاودانگى راهبر مىشود».
[٣] مقصود از« خرفه»، ميوههاى نخل است كه به گاه رسيده شدن، چيده مىشود. گويا آن كس كه به عيادت بيمار مىرود، در پاداشى كه به چنگ مىآورد، كسى را مىمانَد كه بر نخلى از نخلهاى بهشت است و ميوههاى آن را مىچيند.