مبدا شناسى - کریمی، جعفر - الصفحة ١١٠

پاسخ تفصيلى: آن‌چه در جهان وجود دارد، تفاوت است، نه تبعيض و آن‌چه مى‌تواند نقض عدالت يا حكمت باشد تبعيض است، نه تفاوت. «تبعيض‌ مبدا شناسى ١١٥ ٢ - ناسازگارى شرور با عدل الهى ص : ١١١ » آن است كه ميان دو موجود، كه در شرايطى كاملًا مساوى قرار دارند، فرق بگذاريم. ولى «تفاوت» آن است كه در شرايط نامساوى بين آنها فرق گذاشته شود. به‌عبارت ديگر، تبعيض از ناحيه دهنده و تفاوت، مربوط به گيرنده است. «١» «لازمه عدل، برابر قرار دادن همه انسان‌ها يا همه اشيا نيست. به‌عنوان مثال، معلّم عادل، كسى نيست كه همه شاگردان را- خواه كوشا باشند و خواه تنبل- به‌طور يكسان، مورد تشويق و يا توبيخ قرار دهد و يا به همه نمره مساوى بدهد، بلكه عدالت آن است كه به هر كدام آنچه را استحقاق دارد بدهد و در اين‌گونه موارد، فرق گذاشتن، عين عدالت و فرق نگذاشتن، عين تبعيض و ظلم است.
جهان خلقت مجموعه‌اى از موجودات متفاوت است كه هر كدام هدف و مأموريت خاصى را تعقيب مى‌كنند و متناسب با آن، نياز به ابزارها و استعدادهاى خاص دارند. از اين رو، مقتضاى حكمت و عدل الهى اين است كه جهان را به‌گونه‌اى بيافريند كه بيشترين خير و كمال بر آن مترتب گردد و موجودات مختلف را، كه اجزاى همبسته آن را تشكيل مى‌دهند، بگونه‌اى بيافريند كه متناسب با آن هدف نهايى باشد.» «٢» تفاوت در استعدادها، ذوق‌ها و ساختمان جسمى و روحى افراد جامعه و نيز اختلاف در جهان خلقت، از اتم‌ها گرفته تا منظومه‌ها، كهكشان‌ها، درخت‌ها، گياهان و حيوانات، لازمه آفرينش «نظام احسن» است تا هر كدام براى انجام كارى كه خداوند بر دوش او گذارده آمادگى داشته باشد. «٣» قرآن مجيد مى‌فرمايد:
اهُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَةَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعيشَتَهُمْ فِى‌الْحَيوةِ الدُّنْيا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيّاً «٤»