مبدا شناسى

مبدا شناسى - کریمی، جعفر - الصفحة ٧٣

امام رضا (ع) نيز فرمود:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ به اسم اعظم خدا از سياهى چشم به سفيدى آن نزديك‌تر است. «١» امام صادق (ع) به يكى از اصحاب خود فرمود:
آيا نمى‌خواهى اسم اعظم خدا را به‌تو بياموزم؟ آن‌گاه فرمود: بخوان سوره حمد و «قل هواللّه» و آيةالكرسى و «انّا انزلناه» را، سپس رو به قبله كن و درخواست كن آنچه را دوست دارى. «٢» اما نكته قابل توجه اين است كه حروف و الفاظ يك كلمه يا جمله يا آيه‌اى از قرآن به‌تنهايى داراى اثرى نيست، بلكه تقوا و پاكى و حضور قلب گوينده و توجه خاص او به خدا و قطع اميد او از غير خدا و توكّل بر ذات پاك اوست كه شرايط رسيدن به اسم اعظم را تشكيل مى‌دهد. مفاهيم اين الفاظ بايد در جان انسان قرار گيرد و متخلّق به معناى آنها گردد تا به مرحله‌اى از كمال برسد كه دعاى او مستجاب و حتّى تصرّف او در موجودات تكوينى به فرمان خدا نافذ گردد. «٣» مرحوم علّامه طباطبائى در اين زمينه چنين مى‌نويسد:
اسماى الهى- به‌طور كلى- و اسم اعظم او- به‌صورت خاص- هر چند در عالم هستى مؤثر بوده و واسطه‌ها و اسباب نزول فيض از ذات متعالى او در اين عالم مشهود هستند، ولى تأثير آن مربوط به حقايق اين اسما است، نه خود الفاظى كه دلالت بر فلان معنا دارد و نه به معانى آنها كه از الفاظ فهميده شده و در ذهن تصور گرديده، بلكه معناى اين تأثير اين است كه خداى تعالى‌، كه پديدآورنده هر چيزى است، هر چيزى را به يكى از صفات كريمه‌اش، كه مناسب آن چيز است و در قالب اسمى است، ايجاد مى‌كند، نه اينكه لفظ خشك و خالى اسم و يا معناى مفهوم از آن و يا حقيقت ديگرى غير ذات متعالى خدا چنين تأثيرى داشته باشد. «٤»