مبدا شناسى - کریمی، جعفر - الصفحة ٥١

هذا خَلْقُ اللَّهِ فَارُونى‌ ماذا خَلَقَ الَّذينَ مِنْ دُونِه‌ بَلِ الظَّالِمُونَ فى‌ ضَلالٍ مُبينٍ «١» اين آفرينش خداست، امّا به من نشان دهيد معبودان ديگر چه چيزى را آفريده‌اند؟! ولى ظالمان در گمراهى آشكارند.
تنها يك نوع از نسبت دادن خلقت به غير خدا با توحيد سازگار است و آن هم زمانى است كه خلقت موجودى با اذن الهى به دست موجودى ديگر انجام شود.
قرآن مجيد در مورد عمل حضرت عيسى (ع) مى‌فرمايد:
وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِى‌ فَتَنفُخُ فِيهَا فَتَكُونَ طَيْراً بِإِذْنِي «٢» و هنگامى كه به فرمان من، از گِل چيزى به صورت پرنده مى‌ساختى، و در آن مى‌دميدى، و به فرمان من، پرنده‌اى مى‌شد.
اينگونه اعتقاد به صدور موجودى از موجود ديگر عين توحيد است.
ب- شرك در ربوبيت‌ ممكن است كسى خالقيت را منحصر به خداوند بداند، امّا معتقد باشد كه اداره جهان بعد از آفرينش توسط موجودات ديگرى به طور مستقل انجام مى‌گيرد و خداوند دخالتى در تدبير آفريده‌ها ندارد، و يا قائل باشد كه خداوند شريكانى در تدبير آفريده‌ها دارد، چنين شركى كه شرك در ربوبيت است باطل است؛ زيرا مخلوقات نه تنها در اصل وجود و پيدايش، بلكه در همه شوؤن وجودى خويش وابسته به خدايند و وابستگى‌هايى كه به يكديگر دارند، در نهايت به وابستگى به خدا ختم مى‌شود و اوست كه بعضى از آفريدگان را به وسيله بعضى ديگر اداره مى‌كند و روزى‌خواران را به وسيله روزى‌هايى كه مى‌آفريند، روزى مى‌دهد و در يك سخن، اسباب و علل نه تنها در اصل هستى بلكه هرگونه تأثيرى كه دارند همه از خداوند است و كارگردانى جهان مختص به ذات مقدس خداوند است.
با دقت در مفهوم خالقيت و ربوبيت نيز روشن مى‌شود كه اين دو با هم تلازم دارند و محال‌