مبدا شناسى - کریمی، جعفر - الصفحة ٣٩

وَالْكِبارِ، يا رَبَّ الْحُبُوبِ وَالِّثمارِ، يا رَبَّ الْانْهارِ وَالْاشْجارِ، يا رَبَّ الصَّحارى‌ وَالْقَفارِ، يا رَبَّ الْبَرارى‌ وَالْبِحارِ، يا رَبَّ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ يا رَبَّ الْاعْلانِ وَالْاسْرارِ اى پروردگار پيامبران و نيكان، اى پروردگار راستگويان و خوبان، اى پروردگار بهشت و دوزخ، اى پروردگار كوچك‌ها و بزرگ‌ها، اى پروردگار دانه‌ها و ميوه‌ها، اى پروردگار جويبارها و درخت‌ها، اى پروردگار صحراها و بيشه‌ها، اى پروردگار بيابان‌ها و درياها، اى پروردگار شب و روز، اى پروردگار پنهانى‌ها و آشكارها.
ب- ربوبيت تشريعى:
انسان موجودى اجتماعى است و براى اداره امور خود نياز به قانون دارد. جعل قانون جزئى از تدبير است و تنها اختصاص به خدا دارد؛ زيرا تنها اوست كه به تمامى مصالح و مفاسد بندگان خود آگاه است. ازاين‌رو، پذيرش و اعتقاد به هر نوع قانون‌گذارى از ناحيه غير خدا موجب انحراف از «توحيد ربوبى» و گرفتار شدن به كفر و شرك است. قرآن با صراحت، هر نوع قانون‌گذارى را از ناحيه غيرخدا نفى كرده، مى‌فرمايد:
انِ الْحُكْمُ الَّا لِلَّهِ، امَرَ الَّا تَعْبُدُوا الَّا ايَّاهُ، ذلِكَ الدّينُ الْقَيِّمُ «١» حكم از آن خداست، فرمان داده كه جز او را نپرستيد؛ اين است آيين استوار.
دلايل توحيد در ربوبيت:
١- مالكيت مطلق خداوند: نخستين دليل و شاهد بر «توحيد ربوبى»، در هر دو قسمش كه ذكر گرديد، مالكيت حقيقى خداوند بر كلّ نظام هستى است؛ زيرا كسى كه مالك چيزى باشد، قدرت و اجازه هرگونه تصرف و رفع و منع آن را نيز دارد و از آنجا كه مالكيت حقيقى تنها متعلق به اوست، داراى سلطه وجودى بر همه اشياى جهان بوده و تمام موجودات، فيض وجود را لحظه به لحظه از او مى‌گيرند و همه وابسته به او هستند.
پس ربوبيت و تدبير امور عالم و نيز وضع و تعيين قانون و برنامه زندگى انسان تنها حق اوست. قرآن مى‌فرمايد: