تبليغ دين از منظر دين - نگارش و مقیمی و رحمتی - الصفحة ٩٥
اجتماع و زندگى. «١» شناخت وضعيت و شرايط زمانى و مكانى يكى از عوامل مؤثر در تبليغ است و اين شرايط داراى مفهومى گسترده و كلى است. مسائل جغرافيايى، فرهنگى و سياسى و مسائل مقطعى روز و مسائل دراز مدت را در بر مىگيرد. بيان مطالب در مواقع مناسب با پذيرش و استقبال فراوان مواجه مىشود، اما در شرايط نامناسب، تأثير چندانى ندارد. مثلًا در ماه محرم صحبت در زمينه زندگى امام حسين (ع) و فلسفه قيام و شهادت آن حضرت مناسب است و در شب ميلاد پيامبر اكرم (ص) نيز حاضرين آمادگى شنيدن سخنانى درباره زندگى و سيره نبوى و فلسفه نبوت را دارند.
گاهى پيام گزار موضوع غلط و نادرستى را مطرح نمىكند، ولى چون شرايط زمانى و مكانى را مورد توجه قرار نمىدهد، تبليغش تأثير مطلوب نمىگذارد. «٢» در رهنمودى از امام صادق (ع) چنين آمده است:
درباره آنچه سودت نبخشد سخن مگو و بسيارى از كلام مفيد را واگذار، مگر آن كه فرصت را براى آن مناسب بيابى، كه اى بسا گويندهاى كه مفيد و به حق سخن مىگويد، اما چون به جايش نيست، به زحمت مىافتد. «٣»
درباره شناخت زمان و مكان، توجه و عمل به اين توصيهها مىتواند مفيد باشد:
١. شما پيام گزار دينى بنابر وظيفه و مسئوليتى كه داريد، سعى كنيد آگاهترين مردم به زمان خويش باشيد.
٢. تطبيق و هماهنگ سازى شيوهها، ابزارها و محتواى تبليغ با نيازمندىها و پرسشهاى مخاطبان.
٣. بهرهگيرى از روشها و ابزارهاى نوين اطلاع رسانى و تبليغات. مانند رسانههاى تصويرى، رايانه، و ....