تبليغ دين از منظر دين - نگارش و مقیمی و رحمتی - الصفحة ١٤٢
ضرورت اين شيوه در آن است كه امكان دارد برخى از مخاطبان شما استعداد پذيرش مقدمات برهانى را نداشته باشند و يا از داشتن واعظ درون محروم باشند و در نتيجه واعظ بيرونى روى آنها اثر نگذارد و لذا با روشهاى نادرست، در صدد مخالفت با پيام شما بر آيند. از اين رو بر شما لازم است كه اين شيوه را فراگيريد و در آن تبحر پيدا كنيد و تا هنگامى كه بر آن مسلط نشدهايد، از مناظره و جدال با مخالفان، خوددارى ورزيد.
جدال در قرآن و حديث
قرآن مجيد درباره جدال مىفرمايد:
وَ جادِلْهُمْ بِالَّتى هِىَ احْسَنُ (نحل: ١٢٥)
و با آنان (مخالفان) به روشى كه نيكوتر است مجادله كن.
اين تعبير مىرساند كه جدال مىتواند احسن و غير احسن باشد.
امام صادق (ع) درباره جدال غير احسن مىفرمايد:
جدال به غير روش احسن آن است كه اگر با فرد مخالف مجادله نمايى و او باطلى به شما عرضه كند، آن را با حجت و برهانى كه خدا قرار داده، پاسخ نگويى، بلكه گفتار او و يا حقّى را كه وى براى اثبات باطل خويش از آن مدد مىجويد، به دليل عدم آشنايى با پاسخ صحيح، تكذيب نمايى تا مبادا عليه شما، از آن بهره جويد. «١»
ويژگىهاى جدال احسن
از ديدگاه دين اسلام، مجادله براى كشف حقيقت است نه طرد و كوبيدن طرف مقابل.
از اين رو مجادله شما بايستى داراى ويژگىهاى زير باشد:
١- نرمش، مهربانى، تواضع و اخلاق اسلامى را رعايت كنيد و به مخالف خود احترام بگذاريد.
٢- حرف بى دليل نزنيد و گفتار طرف مقابل را بدون دليل رد نكنيد.