تبليغ دين از منظر دين - نگارش و مقیمی و رحمتی - الصفحة ١١٦
قال الصادق (ع):
ما كَلَّمَ رَسُولُ اللَّه (ص) الْعِبادَ بِكُنْهِ عَقْلِهِ قَطُّ. «١»
هرگز رسول خدا (ص) با مردم به اندازه عمق عقل خود سخن نگفت. (يعنى، معيار گفتار آن حضرت، درجات آگاهى و معرفت مخاطبان بود.)
و نيز امام صادق (ع) در حديثى مىفرمايد:
... رَسُولُ اللَّه (ص) وَ اميرُ الْمُؤمِنينَ كانا يُحَدِّثانِه (سلمان) بِما لايَحْتَمِلُهُ غَيرُهُ مِنْ مَخزُونِ عِلْمِ اللَّهِ وَ مَكْنُونِهِ. «٢»
(تفاوت فهم سلمان با ديگران به اندازهاى بود كه) رسول اكرم (ص) و على (ع) از اسرار علم الهى چيزهايى را به سلمان مىگفتند كه ديگران قدرت تحمل آن را نداشتند.
بنابراين قبل از انتقال پيام بايد از سطح آگاهى مخاطبان و پيام گيرندگان خويش آگاه باشيم.
اجازه دهيد براى عينىتر شدن موضوع، مثالى بزنيم:
در مجلسى حدود پانصد مسلمان علاقهمند حضور دارند. معلومات اكثر آنها ابتدايى، ٥% داراى تحصيلات دانشگاهى و ١٥% نيز بىسواد مىباشند. شما مبلغ بزرگوار مىخواهيد موضوع جاودانگى انسان پس از مرگ را بيان كنيد. در اين حالت، بحث از تجرد نفس و بيان ادلّه فلسفى در اثبات جاودانگى نه تنها مناسب نمىباشد، گاه زيان آور نيز خواهد بود.
راهكار اين است كه شما مبلغ محترم ضمن بيان اهداف بحث توضيح دهيد كه اسلام، مرگ را نابودى نمىداند بلكه انتقال از عالمى به عالم ديگر مىداند و چقدر مناسب است، نقل حديث حضرت على (ع) كه مىفرمايد:
ايُّهَا النَّاسُ انَّا خُلِقْنا وِ ايَّاكُمْ لِلْبَقاءِ لالِلْفَناءِ وَ لكِنَّكُمْ مِنْ دارٍ الى دارِ تُنْقَلُونَ فَتَزَوَّدُوا لِما انْتُم صائِرُونَ الَيْهِ وَ خالِدُونَ فيهِ. «٣»