تبليغ دين از منظر دين - نگارش و مقیمی و رحمتی - الصفحة ١٣٠
٦. پيروى از شك و گمان
از موانع دسترسى انسان به حق، پيروى از ظن و گمان و شك و ترديد مىباشد. گرچه ظن و گمان تكيه گاه ما در تصميمگيرىهاى روز مره زندگى است، ولى استناد به آن در انتخاب راه حق نتيجهاى جز خسران و گمراهى به همراه نمىآورد.
قرآن كريم در اين باره مىفرمايد:
وَ انْ تُطِعْ اكْثَرَ مَنْ فِى الْارْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ انْ يَتَّبِعُونَ الَّا الظَّنَّ وَ انْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ (انعام: ١١٦)
و اگر اكثر كسانى را كه در روى زمين هستند اطاعت كنى تو را از راه خدا گمراه مىكنند، آنها جز از گمان پيروى نمىكنند و جز به تخمين و حدس نمىپردازند.
از منظر قرآن علت گمراهى گمراهان، گمانهاى آلوده به هوا و هوس مىباشد.
در آيه ديگرى مىفرمايد:
وَ لا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ (اسراء: ٣٦)
از آنچه علم ندارى (نمىدانى) پيروى مكن.
اين عدم پيروى معناى وسيعى دارد كه شامل مسائل اعتقادى و غير اعتقادى مىگردد.
از نظر قرآن معيار شناخت، علم و يقين مىباشد و غير آن قابل اعتماد نمىباشد، چرا كه زمينه انحراف انسان را از راه حق هموار مىسازد. قرآن گوش و چشم و دل را مسئول قرار داده و مىفرمايد: «انَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَ الفُؤادَ كُلُّ اوْلئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا» (اسراء: ٣٦)
شما مبلّغ عزيز بايد براى مخاطب خود مطرح كنيد كه اگر انسان از گمان و حدس پيروى كند نتيجهاى جز عدول از حق و حقيقت و رضاى الهى ندارد.