تبليغ دين از منظر دين - نگارش و مقیمی و رحمتی - الصفحة ١١٨
گروه دوم كه شامل بيشتر پيام گيرندگان مىشود، تا حدّ قابل قبولى به مبانى دينى و الهى پايبند بوده، ولى ايمان و عمل آنان از عمق كافى برخوردار نمىباشد و همواره نيازمند به راهنما مىباشند:
فَاقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينَ حَنِيفا ... ذلِكَ الدِّينُ القَيّمِ وَ لكِنَّ اكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ (روم: ٣٠)
روى خود را متوجه آيين خالص خدا كن ... اين است آيين استوار ولى اكثر مردم نمىدانند.
گروه سوم كسانىاند كه هرگز حاضر نيستند به نداى الهى لبيك گويند:
انَّ الَّذينَ كَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ ءَانذَرْتَهُمْ امْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ (بقره: ٦)
كسانى كه كافر شدند برايشان يكسان است خواه آنان را بيم دهى، خواه بيم ندهى ايمان نمىآورند.
بنابراين گاه مخاطب، براى پذيرش پيام تنها به يك جرقّه نياز دارد، گاه به يك موج و تلاطم شديد نيازمند است و گاه نيز اصلًا آمادگى ندارد و براى برقرارى ارتباط با او بايد اول سنگلاخها را كنار زد تا بتوان ارتباط سالمى برقرار نمود.
پيامبر اكرم (ص) نيز با توجه به تفاوت مخاطبان مىفرمايد: «النَّاسُ مَعادِنٌ كَمَعادِنِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ.» «١»
(مردم مانند معادن طلا و نقره مىباشند).
و از امام صادق نقل شده كه سلمان فارسى مشغول موعظه بود و پيامبر او را نظاره مىكرد. پيامبر متوجه شد كه مطالب سلمان در سطح بالائى است، ناراحت شد و سلمان را مورد نهى قرار داد و به او فرمود:
اذا رَايْتَ مَنْ هُوَ اسْفَلُ مِنْكَ بِدَرَجَةٍ فَارْفَعْهُ الَيْكَ بِرِفْقٍ وَ لا تَحْمِلَنَّ عَلَيْهِ ما لا يُطِيقُ فَتَكْسِرَهُ فَانَّ مَنْ كَسَرَ مُؤْمِناً فَعَلَيهِ جَبْرُهُ. «٢»
زمانى كه كسى را يك درجه پايينتر از خود يافتى با مدارا و ملايمت او را آگاهى ده و