امامت و رهبرى - ابراهیم زاده، عبدالله؛ صفرعلي پور، حشمت الله - الصفحة ٨٩

يعنى هر چه امام و حاكم مسلمين نظر بدهد و قدر معينى مشخص نشده است. يا در باب خمس، رواياتى آمده كه اداره و نظارت آن بر عهده حاكم و والى مسلمين است و نيز مسأله حجّ كه يك مجمع عظيم مسلمين از اقصى نقاط عالم است، به گونه‌اى ملموس و روشن‌تر با حاكم و حكومت اسلامى ملازمت دارد؛ چنانكه در مورد حج از امام صادق (ع) سؤال شد و حضرت فرمود: «هر گاه مردم حج را تعطيل كنند، بر امام واجب است كه آنان را به انجام حج وادار كند.» «١» همچنين در مسأله امر به معروف و نهى از منكر روايات متعددى آمده‌است كه ارتباط تنگاتنگ آن را با حكومت اسلامى بيان مى‌كند و در اغلب موارد اجراى اين مهم را تحت نظارت حكومت مى‌داند؛ زيرا بطور غالب اين دو امر به ايجاد شرايط و زمينه‌هايى نياز دارد كه يكى از آنها قدرت است و وجود حكومت به منزله ناظر و مجرى و پشتوانه اجرايى امر به معروف و نهى از منكر است و بسيارى از فقها «٢» مسأله ولايت فقيه را در كتاب امر به معروف و نهى از منكر مورد بررسى قرار مى‌دهند و اين نكته نمايانگر ارتباط فوق‌العاده حكومت و ولايت با اين مسأله مى‌باشد و يا در باب قضاوت كه يكى از شؤون حكومت است، مسائلى را مى‌بينيم كه جز در سايه حاكم و حكومت اسلامى حاصل نمى‌شود؛ بطورى كه مى‌توان گفت وجود قضاوت و احكام مربوط به آن در فرهنگ اسلامى، به تنهايى دليلى محكم بر لزوم حكومت و ولايت است. به همين شيوه، در ابواب ديگر فقهى، مى‌توان رابطه مستحكم حكومت با احكام فقهى را دريافت. ج- سيره پيامبر اكرم (ص) و على (ع) شاهد ديگر، سيره پيامبر (ص) و حضرت على (ع) است كه بر اين امر دلالت دارد. زيرا پيامبر اكرم (ص) علاوه بر ابلاغ وحى، حكومت تشكيل داد و خود در رأس تشكيلات اجرايى مسلمانان قرار گرفت. آن حضرت، فرماندار و والى به اطراف مى‌فرستاد و علاوه بر اينكه خود به قضاوت مى‌نشست، براى بخشها و شهرستانها، قاضى تعيين مى‌كرد، با گروهها