نبوت از ديدگاه قرآن و روايات - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٨
مىشود تا بر غفلت آنها افزوده شود كه اين امر، در آيات، املاء و استدراج ناميده شده است.
«وَالَّذينَ كَذَّبُوا بِاياتِنا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ» «١» و آنها كه آيات ما را تكذيب كردند، به تدريج از جائى كه نمىدانند، گرفتار مجازاتشان خواهيم كرد.
استدراج يعنى پلهپله، آرامآرام، كسى را به جايى كشاندن.
«وَ امْلى لَهُمْ انَّ كَيْدى مَتينٌ»» و به آنان مهلت مىدهم همانا كيد من محكم است.
خداوند مقدمات هدايت انسانها را فراهم مىكند. ولى عدهاى از آنان تحت تأثير واقع نمىشوند. از اين رو در مجراى سنت املاء و استدراج قرار مىگيرند؛ خوشيها و نعمتهايشان را زياد مىكند تا آرامآرام به طرف عذاب و به سختى كشيده مىشوند و اين يك عقاب براى آنهاست.
د- عذاب كردن:
بعد از اين كه به آنان مهلت داده شد و بر گناهانشان افزوده گشت، در دام الهى گرفتار مىشوند و در مجراى سنت عذاب قرار مىگيرند:
«ثُمَّ بَدَّلْنا مَكانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتَّى عَفَوْا وَ قالُوا قَدْ مَسَّ ابائَنَا الضَّرَّاءُ وَ السَّرَّاءُ فَاخَذْناهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ» «٣» سپس به جاى آن سختيها و گرفتاريها، براى مردم خوشى و راحتى پديد مىآوريم تا اين كه زياد مىشوند و مدّت طولانى در نعمت فرو مىروند (اين وضع آن قدر ادامه پيدا مىكند كه مردم غافل مىشوند و آن را يك جريان طبيعى مىدانند) و مىگويند به پدرانمان هم سختى و گرفتارى و خوشى رسيد پس آنها را ناگهان گرفتيم و عذاب كرديم بدون اين كه بدانند (كه آن نعمتها مقدمه اين عذاب بوده است).