معارف قرآن (ج6)

معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٩

نيستند؛ ولى معصومان كه هيچ گناهى مرتكب نمى‌شوند، در پديد آمدن هيچ مصيبتى دخالتى ندارند.
از طرف ديگر اين مصايب براى بعضى انسانها عذاب معجّل است و براى بعضى تذكّر دهنده و غفلت زدا و براى بعضى، تحمّل اين مصيبتها سبب جبران خطاها و گناهان مى‌گردد و براى مقرّبان و معصومان سبب علوّ درجه و شأن.
روايت ذيل مؤيد اين نظر است.
وقتى امام سجاد عليه السلام بر يزيد ملعون وارد شد، يزيد با تلاوت آيه‌ «ما اصابَكُمْ مِنْ مُصيبَةٍ فَبما كَسَبَتْ ايْديكُمْ ...» خواست به امام سجاد عليه السلام بفهماند مصيبت كربلا خواست خدا و نتيجه عملكرد خود شماست؛ ولى امام سجاد عليه السلام به يزيد گفت: اين آيه در مورد ما نازل نشده (چون ما هيچ گناهى را مرتكب نمى‌شويم تا مصيبتى نتيجه آن باشد)، بلكه اين آيه در مورد ما نازل شده «ما اصابَ مِنْ مُصيبَةٍ فِى الارْضِ وَ لا فى‌ انْفُسِكُمْ الَّا فى‌ كِتابٍ ... «١»» امام صادق عليه السلام نيز در مورد مصايبى كه به اولياى الهى مى‌رسد فرمود:
«انَّ اللَّهَ يَخُصُّ اوْلِياءَهُ بِالْمَصائِبِ لِيَاْجُرَهُمْ عَلَيْها مِنْ غَيْرِ ذَنْبٍ» «٢» خداوند مصايب فراوانى به اوليايش مى‌رساند تا آنها در اثر تحمل آن مصيتها كه بدون گناه شاملشان شده، مأجود شوند.
پيام آيه‌ در آيات قرآن حالت نفسانى انسان چنين تصوير شده است:
هرگاه نعمت از او زايل گردد و يا به بلا و مصيبت گرفتار آيد، آن چنان محزون مى‌گردد كه به يأس و نااميدى مى‌رسد و هرگاه نعمتى بدو برسد و بلايى از وى زايل گردد، چنان فرح و سرور بر او حاكم مى‌شود كه خود را برتر از ديگران و مستحق آن نعمت و وسعت پنداشته و آن نعمت و وسعت را به صلاحيت و قدرت خود نسبت مى‌دهد و سرمست و مغرور مى‌گردد. «٣»