معارف قرآن (ج6)

معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٢٤

زينت بندگى آراسته گردد كه در اين صورت از چشمه مخصوص بندگان مى‌نوشد. «١» (عَيْناً يَشْرَبُ بِها عِبادُاللَّهِ).
اخلاص ابرار در اين آيات مقام اخلاص ابرار نيز تبيين شده است. از آنجا كه ابرار به توحيد كامل رسيده‌اند و خدا شناسى آنان بر اساس رشد و بصيرت است، جز رضاى خدا نمى‌خواهند و جز از خدا نمى‌ترسند. اگر در اين آيات، خداوند آنان را چنين توصيف كرده: «از روزى كه شر آن دامنگير و گسترده است، مى‌ترسند» از آن روست كه در آيات ابتداى سوره، آن روز را به خودش نسبت داد و فرمود: «انَّا اعْتَدْنا لِلْكافِرينَ سَلاسِلَ ...» بنابر اين خوف آنان فقط از خداست و اگر از جهنم مى‌ترسند چون مظهر غضب خداست، همچنان كه خودشان هم مى‌گويند: «انَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَريراً» (ما در آن روز عبوس و سخت از پروردگارمان مى‌ترسيم) و از انجام نيكى و خير نيز جز كسب رضايت خدا انگيزه‌اى ندارند و عمل آنان براى پاداش آخرت هم نيست «انَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ». آنان وقتى براى رسيدن به بهشت و نجات از دوزخ كار نكنند و انگيزه‌شان بالاتر از بهشت و دوزخ باشد طبيعى است كه براى اجر دنيايى يا تشكر مخلوق نيز گامى برنمى دارند و از همين رو به فقير، يتيم و اسير مى‌گويند: «لا نُريدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكوُراً».
مقام اهل‌بيت‌ گر چه اين آيات در شرح اخلاص اهل‌بيت عليهم‌السلام نازل شده، ولى ناظر به مقام متعالى و اختصاصى آنان (مقام مقربان) نيست بلكه آن، مقامى را شرح مى‌دهد كه ديگران هم بدان راه دارند چه اينكه خادمه آنان، حضرت فضّه نيز در اين مقام با آنان است، آنان سرآمد مقربانند، در حالى كه اين آيات بيان مقام ابرار است. در بيان پاداش‌