شأن نزول‌ در بيشتر كتب تفسيرى عامه نقل شده كه روزى بزرگان قريش در محضر رسول خدا (ص) مشغول گفتگو بودند كه عبداللّه بن ام مكتوم نابينا مشرف شد و پى در پى با سؤالات خود، كلامِ رسول خدا را قطع مى‌كرد. پيامبر كه مى‌خواست با جذب كردن بزرگان قريش، بزرگ‌ترين مانع اسلام آوردن افراد را بر دارد از اين رفتار او دلگير شد و جوابش را نداد و اين آيات نازل شد.
در كتب تفسيرى شيعه اين شأن نزول مردود شناخته شده و دلايل زير براى بطلان آن نقل گرديده است.
١- در آيات تصريح نشده است كه چه كسى ترشرويى كرد و از آمدن عبداللّه روگرداند، بلكه با آوردن فعل غايب (عَبَسَ وَ تَوَلّى‌)، پيامبر را از ارتكاب اين عمل منزه شمرده و اشاره كرده كه روگرداننده شخصى غير از پيامبر بوده است. «١» ٢- اوصافى كه در اين آيات آمده مثل عبوس شدن از آمدن نابيناى مستضعف مؤمن، روگرداندن از وى، بى اهميتى نسبت به فقراى هدايت خواه و اهميت دادن به توانگران متكبّر، در رسول خدا سابقه نداشته و با اخلاق كريم آن بزرگوار سازگارى ندارد.
٣- خداوند در آيه‌اى كه قبل از اين سوره نازل شده، بر خُلق متعالى ايشان تصريح كرده «٢» و چگونه ممكن است كه ابتدا خُلق پيامبرش را بستايد و سپس او را در مورد يك خُلق و رفتار بد، توبيخ و مذمت كند؟
٤- پيامبر در همان اوايل دعوت، مأمور به عطوفت و فروتنى با مؤمنان و روگرداندن از ثروتمندان متكبر شده است «٣» و محال است آن بزرگوار اين دستورات را ناديده گرفته، به مؤمن فقير نابينايى بى‌اعتنايى كند و يا براى متكبران ثروتمند قريش ارزش خاص قائل شود.
٥- بى‌اعتنايى به مؤمن فقير و ترجيح دادن ثروتمندان مغرور بر او، از اعمالى است كه‌