معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٧
ماديات شده و غرور بيجا و آرزوهاى طولانى او را به خود مشغول مىكند، آنچه ابتدا براى بيدار كردن او از اين خواب گران لازم است، انذار مىباشد و مبلّغان بايد افراد را از پيمودن بيراههها و گمراهىها بر حذر دارند.
اين تقدّم انذار بر تبشير را از قرآن نيز مىتوان به دست آورد؛ زيرا قرآن، گاهى تنها وظيفه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم را انذار مىداند و مىفرمايد:
«انْ هُوَ الَّا نَذيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَىْ عَذابٍ شَديدٍ» «١» او فقط بيم دهنده شما در برابر عذاب شديد (الهى) است! در اين آيات نيز بر جنبه انذار در دعوت حضرت نوح تكيه شده است و در همان آيه اول مىفرمايد: «ما نوح را به سوى قومش فرستاديم (و گفتيم) كه قوم خود را بترسان، قبل از آنكه عذاب دردناك به سراغشان آيد.» ٢- سخت كوشى در تبليغ: اين آيات به مبلغ ياد مىدهد كه نبايد زود از كوره در رود و نااميد و مأيوس گردد؛ بلكه با پايمردى و تحمّل، هدايتگرى را ادامه دهد، تا بدان حد كه ديگر هيچ اميدى نباشد، آن زمان است كه بايد از خداوندنابودى آن گمراهان هدايت ناپذير را طلب كند. حضرت نوح عليه السلام نيز بنا به روايات، ٩٥٠ سال به طور شبانه روزى به تبليغ ادامه داد و وقتى بر هدايت ناپذيرى آنان يقين كرد براى آنكه نتوانند فرزندان كافر به دنيا آورند و مؤمنان را گمراه كنند، نابودى آنان را از خداوند طلب كرد.
٣- استفاده از روشهاى گوناگون: تبليغ اقتضا دارد كه شخص مبلّغ، شرايط و احوال گوناگون را سنجيده و با توجه به آنها برنامه كار خود را تنظيم كند؛ گاهى پيشرفت تبليغ در گرو كار علنى و آشكار است و گاهى در گرو كارهاى مخفى و زيرزمينى، گاهى در روز و در مقابل ديدگان همه مخالفان و گاهى در شب و به دور از جنجالهاى تبليغاتى مخالفان بايد به ارشاد پرداخت. گاهى بايد با افراد به طور تك تك صحبت كرد و در بعضى موارد بايد به صورت جمعى آنان را مخاطب ساخت؛ به هر حال، مبلّغ بايد شرايط مختلف تبليغ را در نظر بگيرد.
٤- زنده كردن روح اميدوارى: مبلّغ در كنار تبليغ و انذار، بايد به افراد روح اميد بدمد