معارف قرآن (ج6)

معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٨

است و به تناسب كلمه «حجرات» در آيه چهارم كه مؤمنان را از صدا زدن پيامبر صلى الله عليه و آله از پشت حجره‌ها نهى مى‌كند، به دين نام نامگذارى شده است. «١» سوره «ق» در مكه نازل شده و داراى ٤٥ آيه است. محور اصلى آن دلايل عقلى معاد، كيفيت مرگ، ثبت و حسابرسى اعمال و اوصاف بهشت و جهنم است. در ضمن به سرگذشت برخى از اقوام گذشته چون قوم لوط، تُبّع و ... پرداخته است.
سوره «ذاريات» در مكّه نازل شده و داراى ٦٠ آيه است. بخش مهمى از آن را مسائل توحيد و معاد تشكيل مى‌دهد. قسمتى هم مربوط به سرگذشت حضرت ابراهيم و موسى عليهماالسلام و اقوام ثمود و نوح مى‌باشد و اين سوره به تناسب نخستين آيه آن به «ذاريات» نامگذارى شده است.
تا سركوبى دشمن، اسيرگيرى ممنوع‌ «فَاذا لَقيتُمُ الَّذينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقابِ حَتى‌ اذا اثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثاقَ فَامَّا مَنّاً بَعْدُ وَ امَّا فِداءً حَتى‌ تَضَعَ الْحَرْبُ اوْ زارَها ذلِكَ وَ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَ لكِنْ لِيَبْلُوَا بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ وَالَّذينَ قُتِلُوا فى‌ سَبيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ اعْمالَهُمْ» هنگامى كه با كافران در ميدان جنگ رو به رو مى‌شويد گردنهايشان را بزنيد تا دشمن را سركوب نماييد. در اين هنگام اسيران را محكم ببنديد، سپس يا بر آنها منّت نهيد (و آزادشان كنيد) يا در برابر آزادى آنها، فديه بگيريد و اين وضع همچنان ادامه يابد تا جنگ بار سنگين خود را بر زمين نهد. اين است برنامه (خدا). اگر خدا مى‌خواست از آنها انتقام مى‌گرفت اما خدا مى‌خواهد بعضى از شما را با بعضى ديگر بيازمايد و كسانى كه در راه خدا كشته مى‌شوند خداوند هرگز اعمالشان را نابود نمى‌سازد.
اين آيه يكى از اصول جنگى را پى‌ريزى مى‌كند؛ اصلى كه نه تنها در جنگهاى گذشته بلكه در جنگهاى امروزى نيز ارزش حياتى دارد و آن عبارت است از: استمرار عمليات جنگى و سركوبى دشمن تا زمان استحكام مواضع خودى و تا زمانى كه دشمن‌