معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٢
اما (بعد از شما) خانههايتان مسكن (ديگران) گرديد و زنهايتان همسر ديگران شدند و اموالتان تقسيم گرديد. اين بود خبر آنچه نزد ماست و اما در نزد شما چه خبر است؟
و سپس آن حضرت فرمود: اگر به آنان اجازه سخن مىدادند، به شما خبر مىدادند كه بهترين توشه، تقوا است. «١» گريه آسمان و زمين آل فرعون به مقتضاى سنت خداوند كه هر متخلفى را مجازات مىكند به هلاكت رسيدند. آسمان وز مين هم از هلاكت و فقدان آنان متأسف نشدند و عزا نگرفتند. ممكن است «گريه نكردن آسمان و زمين» كنايه از آنان باشد كه فقدان آنان و نابود شدنشان براى كسى يا چيزى سبب اندوه نمىشود؛ زيرا آنها در نزد خدا و مخلوقات خدا هيچ جايگاهى نداشتند و از قرب و منزلتى برخوردار نبودند؛ «٢» و ممكن است اشاره به اين باشد كه واقعاً آسمان و زمين براى آنان گريه نكرد زيرا گريه آسمان و زمين گر چه براى ما خيلى قابل فهم نيست ولى حقيقت دارد همچنان كه تسبيح آنها حقيقت دارد. «٣» روايات زيادى دلالت بر گريه آسمان و زمين دارد و از جمله:
روزى دشمنى از دشمنان خدا و رسول خدا نزد امام على عليه السلام عبور كرد. حضرت اين آيه را خواند: «آسمان و زمين بر آنان گريه نكرد و ...» كمى بعد امام حسين عليه السلام از آنجا عبور كرد؛ امام على عليه السلام فرمود: لكن آسمان و زمين براى اين گريه مىكند و ادامه داد:
آسمان و زمين جز بر يحيى بن ذكريا و حسين بن على عليهم السلام گريه نكرد. «٤» آرى، بر روى زمين از كفار كار شايسته حاصل نشده و خيرى از آنان به سوى آسمانبالانرفته، از هلاكتشان نه زمين و آسمان متأسف و اندوهناك مىشوند و نه اهل زمين و آسمان.
روز جدايى انَّ يَوْمَ الْفَصْلِ ميقاتُهُمْ اجْمَعينَ يَوْمَ لا يُغْنى مَوْلىً عَنْ مَوْلىً شَيْئاً وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ الَّا مَنْ رَّحِمَ اللَّهُ انَّهُ هُوَ الْعَزيزُ الرَّحيمُ.» «٥»