معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٥
بلكه منظور از آن، عالم غيب است، چون همه اشياء از عالم غيبت به عالم شهود مىآيند كه يكى از آنها رزق است كه از ناحيه خداى سبحان نازل مىشود، مؤيد اين معنا آياتى است مانند ... و آيه «وَ انْ مِنْ شَىْءٍ الَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ الَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ» «١» كه به طور كلى همه موجودات را، نازل شده از ناحيه خدا مىداند و مراد از رزق هم تمامى چيزهايى است كه انسان در بقايش بدانها محتاج و از آنها بهرهمند است از خوردنيها، نوشيدنيها، مصالح ساختمانى، همسر و فرزندان، علم و قوت و ساير اينها از فضايل نفسانى. «٢» ايشان سپس معناى «وَ ما تُوعَدُونَ»، (آنچه وعده داده شدهايد) را ذكر كرده و مىفرمايد:
ظاهراً موارد از آن، بهشتى است كه به انسانها وعدهاش را داده و فرموده:
«عِنْدَها جَنَّةُ الْمأوى» «٣» تمثيلى يقينآور خداى تعالى در ابتداى آيه به انسانها اعلام كرد كه رزق و روزى آنها در آسمان است و به اندازه مقدر نازل مىشود. از آنجا كه نوع بشر دير باور است و خودش را همه كاره مىپندارد و گمان مىكند كه مىتواند جداى از تقدير، رزق و روزى به دست آورد و يا آن را كم و زياد كند و ...، در ردّ اين توهمات ابتدا خداوند به ربوبيّت خويش بر آسمانها و منبع رزق قسم مىخورد (فو ربّ السماء) و بعد با ذكر تمثيلى يقين آور اعلام مىكند كه نزول روزى از آسمان بر مبناى تقدير حق و مطابق با واقع است همچنان كه سخن گفتن شما حقيقت دارد و توهم نيست و شما هم در حقيقت داشتن آن شك و شبههاى نداريد.
در آيهاى ديگر مىفرمايد:
«و ما مِنْ دابَّةٍ الَّا عَلَىاللَّهِ رِزْقُها» «٤» معارف قرآن (ج٦) كد ٤/٢٣٣ ٦٦ نشانههاى جعل ص : ٦٣ هيچ جنبندهاى نيست مگر آن كه خداوند روزى او را بر عهده گرفته است.
اگر كسى به اين وعده الهى باور پيدا كند، هيچ گاه غم روزى نخواهد خورد و اشتغال